Values as the Object of Protection of the Construction Police
Wartości jako przedmiot ochrony policji budowlanej

Sławomir Zwolak
2017 Studia Iuridica Lublinensia  
STRESZCZENIE Niniejsze opracowanie dotyczy ochrony podstawowych wartości, takich jak bezpieczeństwo, porządek publiczny i ład architektoniczno-przestrzenny. Wartości te można dostrzec już przez pryzmat ograniczeń wolności budowlanej. Ich ochrona jest szczególnie cenna dla społeczeństwa i stanowi jedną z właściwości przypisywanych policji budowlanej. Doniosłą rolę w tym zakresie powierza się jej jako instytucji związanej z ustaleniem i przeciwdziałaniem zagrożeniom naruszającym ogólne
more » ... m ogólne bezpieczeństwo i ład w budownictwie. Słowa kluczowe: prawo budowlane; policja budowlana; bezpieczeństwo i porządek publiczny; ład architektoniczno-przestrzenny Z punktu widzenia społecznego czy aksjologicznego przyjmuje się, że wartości są usytuowane wewnątrz określonych społeczności, uznających je za własne i godne urzeczywistnienia 1 . Jak wskazuje S. Fundowicz, wartości mają charakter niezmienny, stanowią trwały i pewny układ odniesienia, na podstawie którego ludzkość tworzy kulturę, w tym prawo 2 . Prawo jest strukturą normatywną funkcjonującą w rzeczywistości społecznej, której elementem są owe wartości. Biorąc pod uwagę prawo administracyjne, a w szczególności przynależące do zakresu prawa administracyjnego prawo budowlane, należy stwierdzić, że przedmiot 1 M. Miemiec, Wartości jako przedmiot ochrony w policyjnym prawie administracyjnym, [w:] Wartości w prawie administracyjnym. V Krakowsko-Wrocławskie Spotkanie Naukowe Administratywistów, red. J. Zimmermann, Warszawa 2015, s. 294. 2 S. Fundowicz, Aksjologia prawa administracyjnego, [w:] Koncepcja systemu prawa administracyjnego. Zjazd Katedr Prawa Administracyjnego i Postępowania Administracyjnego, Zakopane 24-27 września 2006 r., red. J. Zimmermann, Warszawa 2007, s. 636. Wartości jako przedmiot ochrony policji budowlanej Values as the Object of Protection of the Construction Police Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II sla_z@poczta.fm Pobrane z czasopisma Studia Iuridica Lublinensia http://studiaiuridica.umcs.pl Data: 26/04/2019 13:50:12 ochrony wartości jest jakby dwoisty 3 . Chroni się pewne dobra (jak życie, zdrowie i mienie) oraz pewne stany (bezpieczeństwo i porządek publiczny). Mimo że nierzadko wartości te występują jako nierozdzielne, uchwytna w ich ochronie różnica obrazuje różne nasilenie interesu publicznego, różny zasięg i znaczenie zagrożeń płynących dla tych wartości, znaczenie wyróżnionych stanów zasad współżycia społecznego, norm moralnych czy obyczajowych i złączonych z tym oceniających wypowiedzi organów ochronnych opartych zazwyczaj na normach uznaniowych, a także refleksy utrudnień w ochronie procesowej opartej na takich normach 4 . Z przywołanego stanowiska wartościami są więc wskazane dobra i stany chronione przez normy prawne. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. -Prawo budowlane 5 chroni dobra i stany nazwane wartościami w obszarze prawa policyjnego. Pobieżny przegląd prawa budowlanego wskazuje, że prawodawca wiąże jego stosowanie z określonymi wartościami. Przede wszystkim potwierdza to zawarta w art. 4 pr. bud. zasada wolności budowlanej jako naczelna zasada prawa budowlanego, która nierzadko doznaje ograniczeń ze względu na wartości chronione. Znaczenie tej zasady dla jednostki jest oczywiste, gdyż służy ona ochronie podmiotów zaangażowanych w procesy budowlane 6 . W literaturze podnosi się, że wolność budowlana jest nie tylko zasadą prawa, ale także publicznym prawem podmiotowym o charakterze wolnościowym. Wolność budowlana stanowi element składowy konstytucyjnego prawa podmiotowego jako prawa własności 7 . Mając na uwadze stanowisko doktryny prawa mówiące o tym, że istota zasady wolności budowlanej wynika z potrzeby zapewnienia konstytucyjnej ochrony prawa własności 8 , należy przyjąć, że 3 M. Miemiec, op. cit., s. 294. Należy podkreślić, że państwo prawa jest oparte na wartościach moralnych, gdyż honoruje uniwersalne wartości ludzkie. Można stwierdzić, że prawo administracyjne i administracja publiczna, które są powołane do zapewnienia porządku i ładu publicznego, za najwyższe wartości uznają wartości moralne. Zob. K. Kalinka, Relacje grup nacisku z administracją publiczną jako swoista wartość w prawie administracyjnym, [w:] Wartości w prawie admini-stracyjnym..., s. 218. 4 J. Boć, [w:] Prawo administracyjne, red. J. Boć, Wrocław 2004, s. 362. 5 T.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 290., dalej jako: pr. bud. 6 Z. Leoński, Zasada wolności budowlanej i jej administracyjnoprawne ograniczenia, [w:] Rola materialnego prawa administracyjnego a ochrona praw jednostki, red. Z. Leoński, Poznań 1998, s. 141. 7 R. Hauser, Z. Niewiadomski, Konstytucyjne aspekty regulacji procesu inwestycyjno-budowlanego, "Państwo i Prawo" 2015, z. 6, s. 3. 8 Z. Leoński, Zasada wolności budowlanej i jej administracyjnoprawne ograniczenia [w:] Kierunki rozwoju prawa administracyjnego. Podstawowe zagadnienia prawa budowlanego i planowania przestrzennego. Dziesiąte niemiecko-polskie kolokwium prawników administratywistów. Poznań 8-12 września 1997 r. Referaty i głosy w dyskusji, red. H. Bauer, R. Hendler, P.M. Huber, B. Popowska, T. Rabska, M. Szewczyk, Poznań 1999, s. 362; idem, Materialne prawo administracyjne, Warszawa 2005, s. 120; idem, Zasada wolności budowlanej i jej administracyjnoprawne ograniczenia, [w:] Rola materialnego prawa administracyjnego..., s. 141; W. Jakimowicz, Konstrukcja i istota wolnościowego prawa do zabudowy, "Samorząd Terytorialny" 2005, nr 6, s. 47. Sławomir Zwolak Pobrane z czasopisma Studia Iuridica Lublinensia http://studiaiuridica.umcs.pl SUMMARY This paper concerns the protection of fundamental values such as security, as well as public, architectural, and spatial order. These values can already be seen through the prism of restrictions on freedom of the construction. The protection of these values is particularly valuable for society and is one of the characteristics attributed to the construction police. Important role in this area is entrusted to the construction police, an institution associated with identifying and preventing threats affecting the overall safety and order in the construction industry.
doi:10.17951/sil.2017.26.3.129 fatcat:z5m2rntnpzfffb5gs4qa7cqipa