Glas iz senke: Filis Vitli i počeci afroameričke poezije

Violeta M. Janjatović
2019 Анали Филолошког факултета  
Državni univerzitet u Novom Pazaru GLAS IZ SENKE: FILIS VITLI I POČECI AFROAMERIČKE POEZIJE Život i delo Filis Vitli našli su se izvan kanona američke književnosti sve do sedamdesetih godina XX veka. Zaslugom u prvom redu novoistoričara tih poslednjih decenija XX veka, javila se potreba za ponovnim razmatranjem američke književnosti i redefinisanjem postojećeg kanona u koji su ušli tekstovi i dela autora sa margina. Kada je njena poezija ponovo otkrivena, brojni moderni čitaoci su posmatrali
more » ... ci su posmatrali teme njene poezije, klasične forme poput elegija i rimu u dvostihu, koje je Vitlijeva upotrebljavala, kao imitaciju ili ilustraciju dominantnih tema angloevropske kulture vremena u kojem je živela. Ipak, podrobnijim istraživanjem njene poezije, kritičari su otkrili njenu originalnost i karakter koji je postao izazov modernom društvu i kulturi. Kao začetnica afroameričke književnosti, Filis Vitli je svojim statusom i uticajem prevazišla granice iste i dokazala da afroamerički robovi imaju jednake intelektualne sposobnosti kao i Evropljani. Ona je poslužila kao inspiracija budućim generacijama Afroamerikanaca koji su se borili za ukidanje ropstva i građanska prava. Da bi se razumeo njen književni opus neophodno je razumeti i upoznati društvo u kojem je živela, njen status robinje, kao i stalna diskriminacija koju je proživljavala zbog svoje boje kože. Ključne reči: afroamerička književnica, ropstvo, rasa, ljudska prava, pol, identitet Nije slučajnost da su pokreti za reviziju istorije, kanona, kulturnog i književnog nasleđa pratili pojavljivanje novoistorijske, feminističke i afroameričke kritike. Dok je stari istorizam bio zasnovan na razvoju pojma identiteta čoveka, napred navedene kritike su taj pojam decentralizovale, pokazujući da je taj čovek u istoriji obično bio muškarac, Evropljanin, srednje ili više klase i bele boje kože. Ove kritike su tako na različite načine insistirale na ukrštanju u analizi književnih i estetskih s jedne strane *
doi:10.18485/analiff.2019.31.1.6 fatcat:s322oxcon5ftvgkluhyajp2lpq