N. Miedema, Een dampkring van cultuur. De premie-uitgaven van de Wereldbibliotheekvereniging 1925-1986

M.A.V. Klein-Meijer
1997 BMGN: Low Countries Historical Review  
Recensies 455 N. Miedema, Een dampkring van cultuur. De premie-uitgaven van de Wereldbibliotheekvereniging 1925-1986 (Amsterdam: Wereldbibliotheek, 1995, 288 blz., ƒ59,50, ISBN 90 284 1609. Op 3 januari 1925 werd als pendant van de Maatschappij voor goede en goedkoope lectuur, de zogeheten uitgeverij 'Wereldbibliotheek', de Wereldbibliotheekvereniging opgericht. Hiermee zag de eerste Nederlandse boekenclub het licht. De 'Wereldbibliotheek', had sinds 1905, door de uitgave van betaalbare
more » ... betaalbare internationale literatuur van niveau, een vaste lezerskring gekregen die men zowel commercieel als ideëel aan zich wilde binden. Leo Simons, de toenmalige directeur van de uitgeverij, had zich daarbij laten inspireren door voorbeelden uit het buitenland, zoals de 'Everyman's Library' in Engeland en 'Reclams Universal-Bibliothek' in Duitsland. De uitgeverij kon met de ontvangsten van de vereniging een financieel reservoir scheppen voor speciale uitgaven en tegelijkertijd een bijdrage leveren aan de levende ideeën over volksontwikkeling. Want lid zijn van de WB V betekende meer dan de gelegenheid hebben veel te kunnen lezen. Het betekende ook verbondenheid met een culturele voorhoede die zich inzette voor brede verspreiding van kennis, en dus macht. Miedema spreekt over het ideële karakter van de volksontwikkeling dat bij de leden het gevoel wekte deel uit te maken van een Gideonsbende van verlichten. In die zin appelleerde de vereniging aan de behoefte deel te hebben aan de glorie en eer van actieve kennisverspreiding in de samenleving. Een andere drijfveer was het inspelen op de behoeften zich op het persoonlijke vlak te kunnen onderscheiden. Door steeds weer te hameren op de esthetische kwaliteit van de uitgaven werden de leden tot een soort amateur-bibliofielen verheven. Aan typografie en vormgeving werd veel aandacht besteed en vrijwel ieder werk werd door min of meer bekende illustratoren verluchtigd. Een derde niet te onderschatten bindende factor lag verborgen in de geschenken van de vereniging, de premieuitgaven die de leden regelmatig ontvingen. Voor velen waren deze zelfs de doorslaggevende reden om zich als lid aan te melden. De premies bestonden uit boekwerkjes die bij hoogtijdagen, zoals Pasen, Pinksteren, Kerstmis en Sinterklaas werden toegezonden. Het waren overigens niet alleen boeken, ook plaatwerken en wenskaarten werden als premie uitgereikt. En daarbij bleef het niet, de leden van de vereniging werden ook getracteerd op bijzondere evenementen als excursies, boekententoonstellingen en literaire voordrachten. Later in 1946 ontstond zo voor geïnteresseerden de Exlibriskring.
doi:10.18352/bmgn-lchr.4560 fatcat:vi57r5gspvbofcvbdfwgb7kjti