MORPHOMETRIC ANALYSIS OF THE SATY USING THE GIS-TECHNOLOGIES

Д. K. Шокпарова, Жан Бинь, Ж. Б. Мукалиев, К. А. Темирбаева
2019 Journal of Geography and Environmental Management  
The problem of exodynamic processes occurring in the mountain regions of Kazakhstan is particularly acute. These processes that occurred on the territory of the village of Saty in April 2018 demonstrated that they not only pose a threat to tourist routes laid to mountain lakes but also have serious social, economic and environmental consequences for the lives of people and the security of the economic infrastructure. To determine and predict such processes, it is necessary to know the relief
more » ... know the relief features of the studied area and evaluate both its quantitative and qualitative indicators. To determine the morphometric relief parameters using modern GIS technologies and open access sources, the village of Saty was chosen as an object. In the course of the work, ASTER-GEM images with a resolution of 30 m and ArcGIS software were used. As a result of the study, maps of the slope of the terrain and the exposure of the relief were constructed. It was determined that most of the territory belongs to the area with an average steepness (35%) and steep (30%). The results of the work can be further applied to determine the stability of the slopes to the manifestation of exogenous processes, as well as during landscape zoning and planning in the mountainous regions of the country. Also when assessing environmental risk. ГАЖ-технологиясы негізінде Саты ауылының морфометриялық талдауы Қазақстанның таулы өңірлерінде орын алатын экзодинамикалық үдерістердің мәселесі өте өткір. 2018 жылдың сәуір айында Саты кентінің аумағында орын алған бұл үрдістер тау көлдеріне салынған туристік маршруттарға қауіп төндіріп қана қоймай, адамдардың өміріне, сондай-ақ халықтың қауіпсіздігіне елеулі әлеуметтік, экономикалық және экологиялық салдарлары бар екенін көрсетті. Осындай процестерді анықтау және болжау үшін зерттелетін аймақтың рельефтік ерекшеліктерін білу және оның сандық және сапалық көрсеткіштерін бағалау қажет. Қазіргі заманғы ГАЖ технологияларын және ашық қол жеткізу көздерін қолданып, морфометриялық рельеф параметрлерін анықтау үшін, Саты ауылына объект ретінде таңдалынды. Жұмыс барысында ASTER-GEM 30 м рұқсатымен және ArcGIS бағдарламалық жасақтамасы қолданылды. Зерттеу нәтижесінде жер бедерінің карталары және рельефтің әсер етуі туралы карталар жасалды. Белгілі болғандай, аумақтың басым бөлігі орта қарқындылығы (35%) және тік (30%) ауданға жатады. Жұмыстың нәтижелері экзогендік үрдістердің көрінісіне беткейлердің тұрақтылығын анықтау үшін, сондай-ақ еліміздің таулы аймақтарында ландшафтты аймақтарға бөлу және жоспарлау кезінде қолданылуы мүмкін. Сондай-ақ экологиялық тәуекелді бағалау кезінде. Түйін сөздер: морфометриялық талдау, экзодинамикалық үдерістер, ГАЖ, ДЕМ, Қазақстан, еңістік, экспозиция. Морфометрический анализ села Саты с использованием ГИС-технологий Проблема экзодинамических процессов, протекающих в горных областях Казахстана, стоит особо остро. Данные процессы, произошедшие на территории села Саты в апреле 2018 года, продемонстрировали, что они не только несут угрозу туристским маршрутам, проложенным до горных озер, но и характеризуются серьезными социально-экономическими и экологическими последствиями для жизни людей и безопасности хозяйственной инфраструктуры. Для определения и прогнозирования таких процессов нужно знать особенности рельефа исследуемого участка и оценить как количественные, так и качественные его показатели. Для определения морфометрических показателей рельефа с помощью современных ГИС-технологий и источников открытого доступа было выбрано объектом село Саты. При выполнении работы использовались снимки ASTER-GEM с разрешением 30 м и программный продукт ArcGIS. В результате исследования были построены карты уклона местности и экспозиции рельефа. Определено, что большая часть территории относится к местности со средней крутизной (35 %) и крутой (30 %). Результаты работы в дальнейшем могут быть применены для определения устойчивости склонов к проявлению экзогенных процессов, а также при ландшафтном районировании и планировании в горных областях страны. Также, в оценке экологического риска. Ключевые слова: морфометрический анализ, экзодинамические процессы, ГИС, ЦМР, Казахстан, склон, экспозиция.
doi:10.26577/jgem.2020.v54.i3.02 fatcat:gtqttyiufvfcxfdc2rbkyqdgpy