Miasta podwójne w państwie krzyżackim-przykład Torunia

Liliana Krantz-Domasłowska
2013 RIHA Journal   unpublished
Streszczenie Toruń to pierwszy na terenie państwa krzyżackiego przykład miasta podwójnego. Wczesna, trzynastowieczna metryka Starego i Nowego Miasta skłania do pytania o przyczyny, jak i oczekiwania związane z lokacją nowego ośrodka. Kolejne takie układy w Elblągu, Braniewie, Królewcu i Gdańsku są późniejsze, każdy z nich prezentuje swoją indywidualną historię, a Toruń na tym tle szczególnie się wyróżnia. W tekście przywołuję kontekst historycznych uwarunkowań towarzyszących powstaniu
more » ... powstaniu toruńskiej aglomeracji, który staram się poszerzyć o czynniki artystyczne mogące uzupełnić wiedzę o relacjach między obydwoma miastami. Są to: układ urbanistyczny, topografia sakralna, formy i parametry głównych świątyń. Wszystkie te komponenty tworzą spójny obraz Nowego Miasta Torunia powiązanego ściśle z krzyżackim zarządcą. Spis treści Termin miasta podwójne Miasta podwójne na terenie państwa krzyżackiego Toruń-pierwsze krzyżackie miasto podwójne Rozwój przestrzenny Torunia w latach 1236-1251 Lokacja Nowego Miasta Torunia-kontekst historyczny XIV wiek-perspektywa historyczna i architektoniczny dialog świątyń obu miast Wnioski Porównanie z dwoma miastami podwójnymi Elblągiem i Braniewem Termin miasta podwójne [1] Zawarty w tytule termin miasta podwójne, zaproponowany ostatnio przez Marka Słonia, odpowiada funkcjonującym w literaturze określeniom: Stare Miasto-Nowe Miasto, Altstadt-Neustadt, oznaczającym istnienie zespołu osadniczego składającego się z dwóch odrębnych ustrojowo, a przestrzennie sąsiadujących ze sobą miast. 1 Takie ujęcie pozwala spojrzeć na nie z dwojakiej perspektywy-jak na człony jednej aglomeracji, akcentując to, co je łączy albo jak na dwie samodzielnie funkcjonujące gminy stanowiące odrębne prawnie i urbanistycznie całości. Zwornikiem kształtujących się między nimi zależności był zazwyczaj fundator obu miast wyznaczający początek, ale często i koniec jednego z nich. Charakterystyczną cechą było najczęściej chronologiczne następstwo nowomiejskiej lokacji oraz jej mniejszy gospodarczy potencjał będący między innymi konsekwencją ograniczeń przestrzennych i demograficznych. W efekcie Nowe Miasta 1 Marek Słoń, Miasta podwójne i wielokrotne w średniowiecznej Europie, Wrocław 2010, 18. License: The text of this article is provided under the terms of the Creative Commons License CC-BY-NC-ND 3.0.
fatcat:4csaoqhdfje23jgiorswdwpjkm