Hollanda Cumhuriyeti'nde ve Anadolu'da bir yurtsever: Hekim Başı Murat Efendi ya da Pieter Van Woensel (1747-1808)

GÜLEÇ Mustafa
2013 Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi  
Öz Tarihsel ve kurmaca metinlerde gerçeklik değerleri; biçem, bağlam ve yorum gibi etkenlerin sayesinde değişiklik gösterir. Bu durumun kurmaca metinlerde olması çok olağanken ya da tam tersi hiç aranmazken, tarihsel metinlerde yaşamsal önem kazanır ve bu metinlerin geçerlilik ve güvenirlik ölçütlerini oluşturur. Bu çalışma, Hollandalı seyyah, hekim, yurtsever ve cumhuriyetçi Pieter van Woensel'ın 18. yüzyılda Osmanlı topraklarında yaptığı gözlemlerin kendi çağında ve 20. yüzyıl Hollanda'sında
more » ... yıl Hollanda'sında nasıl yorumlandığı ile ilgili 21. yüzyıl Türkiye'sinden bakarak karşılaştırmalı bir çözümleme yapmayı amaçlamıştır. Bu süreçte, gerçeği arama sevdalısı Aydınlanmacı yurtsever Van Woensel; yaşadığı çağı, bağlamı, uluslararası koşulları ve zamanın ruhunu hesaba katarak tanıtılmaya çalışılırken tarihsel metinlerdeki yorum bilgisinin gerçeklik değerine etkisi de irdelenmiştir. Anahtar sözcükler: kültürlerarası toplumbilim, şarkiyatçılık, Osmanlı İmparatorluğu, Hollanda, Pieter van Woensel, yorum bilgisi, gerçeklik, kültürel önyargı. Abstract A Patriot in the Dutch Republic & in Asia Minor: Amurath Effendi, Hekim Bachi or Pieter van Woensel and the Interpretation of His Texts Reality values in historical and fictitious texts demonstrate significant differences basically owing to factors as style, context and interpretation. Whilst this case is considered as a very usual one in so far as fictitious texts are concerned or perhaps on the contrary, it is by no means expected to occur, it surely gains a vital importance and determines the validity and reliability criteria of those texts. Thus this study aims primarily to conduct a comparative analysis from the perspective of Turkey of the 21st century concerning how the observations of the Dutch traveller, military doctor, patriot, republican, Pieter van Woensel in the Ottoman territory in  Yrd. Doç. Dr., Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Hollanda Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı; mustafagulec@hotmail.com. Mustafa GÜLEÇ 106 the 18th century had been interpreted in his own era and in the Netherlands of the 20th century. In this process, Van Woensel, who is a patriot and a supporter of the Enlightenment, affected to search the reality, has been introduced to readers by taking into account his era, context, international political conditions and zeitgeist, whilst also the impact of the hermeneutics on the reality value in historical texts has been evalauted.
doi:10.1501/dtcfder_0000001343 fatcat:vok2obf77jakhd4h6p5fgiab4a