Żydowskie dewekut w postaci kontemplacji tetragramu oraz kombinatoryki literowej jako droga duchowego rozwoju

Dorota Brylla
2010 Poznańskie Studia Teologiczne  
Żydowskie dewekut w postaci kontemplacji tetragramu oraz kombinatoryki literowej jako droga duchowego rozwoju Jewish Devekut in the Form of Contemplation of the Tetragram and Letter Combination as a Way of Spiritual Development Celem niniejszego artykułu jest zwięzłe ukazanie prezentowanego w ezoterycz nej tradycji judaizmu mistycznego ideału określanego jako dewekut, hebr. mp3*T. Ideał ten, o ile urzeczywistniany bywa poprzez różne zachowania (o konotacji religijno-mistycznych), o tyle, jak
more » ... wydaje, zawsze przedstawiany jest jako droga prowadząca do duchowego rozwoju, rozumianego tu na sposób ponadfizycznego rodzaju poznania i szeroko pojętego duchowego samodoskonalenia. Jedną z wielu dróg osiągania owej duchowej dojrzałości jest mistyczna kon templacja tetragramu (tetragramatonu), tj. biblijnego boskiego imienia mm oraz, nierzadko z nią powiązany, system tzw. kombinatoryki literowej -chochmat ha ce ruf, hebr. rDftn (dosłownie "wiedza [jako 'mądrość'] o kombinatoryce [literowej]", także "sztuka kombinacji [literowej]")1, której najbardziej wpływo wym przedstawicielem pozostaje XIII-wieczny kabalista Abraham Abulafia. Głównie jego nauki, w nawiązaniu do tej drugiej metody, będą zaprezentowane. W związku z genezą obu zjawisk, owych dwóch technik nakierowanych na dewekut, kluczowe wydają się dwie kwestie. Z jednej strony ogromne znaczenie "wielkiego", boskiego imienia, tzw. "szczególnego imienia" -szem ha-meforasz2, zarazem rola oraz przekonanie o mistycznej "sile" tegoż imienia, co mogło być podłożem teorii mówiącej, że użycie Bożego imienia, a konkretniej -liter je kon stytuujących, umożliwiać ma doświadczenie duchowe, mistyczne przeżycie. To ostatnie z kolei samo rozumiane jest tu jako pożądane przy osiąganiu własnego duchowego rozwoju. Mówiąc o Bożym imieniu chodzi o wspomniany święty 3 Skutkiem uwarunkowań deklinacyjnych słowa "Bóg" w języku polskim praca w dalszej swojej części konsekwentnie posługuje się w odniesieniu do boskiej istoty formą męską (używając wielkiej litery), tj. rodzajem jakże umiłowanym w e wszelkich rozprawach o Bogu traktujących. Ze względu na wspomnianą deklinację zachowanie formy bezosobowej było niemożliwe. 4 Imię mir często w ogóle nie jest artykułowane, w zamian za co Boga wzywa się desygnatem Adonai, hebr. XTU' (jako "Pan", "Pan Bóg"). Por. artykuł J. Bątkiewicz-Brożek, Bóg bez imienia, "Tygodnik Powszechny" wydanie on-line: http://tygodnik.onet.pl/32,0 ,14558,bog_bez_imienia, artykul.html [dostęp: 15-01-2011]. 3 T. Zaderecki, Tajemnice alfabetu hebrajskiego, Warszawa 1994, s. 41. 6 Istnieją poza tym także dalsze skonstruowane Boże imiona, które ze swej strony składają się z 12, 42 lub 72 liter, jakkolwiek praktyki, na drodze duchowego rozwoju, z ich użyciem występują tylko w przypadku kombinatoryki. 7 Co wynika z podwójnej możliwości odczytania litery bet -3 (łacińskie "b" lub "w"), wystę pującej w hebrajskim zapisie słowa dewekut -mpm. 8 Por. np. M. Idei, Kabała. Nowe Perspektywy, tłum. M. Krawczyk, Kraków 2006, s. 119-121przychylny pierwszemu podejściu, a G. Scholem, Mistycyzm żydowski i jeg o główne kierunki, tłum. I. Kania, Warszawa 1997, s. 162-163 -zwolennik drugiej koncepcji, de facto bardziej popularnej. Scho
doi:10.14746/pst.2010.24.2 fatcat:qv5nthul7vaz5lsuclamklksu4