Referendum as a form of activity of civil society
Referendum jako forma aktywności społeczeństwa obywatelskiego

Monika Giżyńska, Stanisław Bułajewski
2019 Journal of Modern Science  
There are many institutions meant to allow direct participation of the nation in taking decisions. Contemporary the most common form of direct democracy is a referendum which is based on taking decisions regarding important matters of state by voting of those entitled. In literature different types of referendums are distinguished. The subject of the study is to present legal frameworks of the institution of the nationwide referendum in Polish law. The analysis covered legal regulations of
more » ... regulations of various rank (constitution and laws) referring to the nationwide referendum as well as the practice of this form. Authors critically analyzed the legal regulations related to the institution of the nationwide referendum in Poland. Słowa kluczowe: referendum, demokracja bezpośrednia, Rzeczpospolita Polska, ewolucja referendum, ustawa o referendum ogólnokrajowym, społeczeństwo obywatelskie Demokracja i społeczeństwo obywatelskie -wprowadzenie Mówiąc o społeczeństwie obywatelskim, nasuwa się pytanie o stosunek jednostki do wspólnoty, w której żyje (do państwa). Jakie łączą ją relacje z otaczającym światem (szerzej: jej postawa jest bierna czy też przejawia się w jakiejś formie zaangażowania? M. Rachwał podkreśla, iż każdy porządek polityczny wymaga przynajmniej biernego przyzwolenia ze strony tych, nad którymi sprawowana jest władza (Rachwał, 2010, s. 24). Z kolei A. Turska podkreśla, iż społeczeństwo obywatelskie to społeczeństwo aktywne w demokratycznym systemie (Turska, 2005, s. 145). Ze społeczeństwem obywatelskim nieodzownie łączy się pojęcie demokracji. Jest to termin wieloznaczny, wielopłaszczyznowy, który jednak w ujęciu różnych autorów zawiera podobne elementy, a różnice w nich występujące są nieznaczne. M. Musiał-Karg dokonuje zestawiania definicji kilku z nich. Stwierdza, iż według J. Bartyzela demokracja rozumiana jest jako ustrój polityczny oparty na założeniu, iż źródłem oraz podmiotem (piastunem) władzy zwierzchniej jest lud. Z kolei podkreśla, że N. Bobbio wskazuje na to, iż -aby mówić o demokracji -uprawnieni obywatele muszą mieć możliwość oddziaływania w sposób bezpośredni lub pośredni na decyzje polityczne oraz politykę państwa (Musiał-Karg, 2008, s. 26-36). Z kolei jeden ze współczesnych badaczy teorii demokracji, amerykański profesor R.A. Dahl, definiując demokrację, wyróżnił jej pięć podstawowych cech, do których zaliczył: rzeczywiste uczestnictwo, równe prawo głosu, oświecone rozumienie, powszechny nadzór nad podejmowanymi zadaniami oraz inkluzję dorosłych. R.A. Dahl stwierdził, że najważniejsze jest zapew-
doi:10.13166/jms/103108 fatcat:n5wak2jwknde7ali6swhnprrim