Πρόσβαση τρίτων στα δίκτυα φυσικού αερίου [article]

Παναγιώτα Δραμπίδου, Democritus University Of Thrace
2021
ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αντικείμενο της παρούσας μελέτης είναι το νομικό πλαίσιο που έχει διαμορφωθεί τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο και αφορά την πρόσβαση τρίτων στα δίκτυα φυσικού αερίου. Μέσω μιας σύντομης αναδρομής που εκκινεί από την απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας, περιγράφονται συνοπτικά οι μεταρρυθμίσεις που οδήγησαν στη διαμόρφωση του θεσμικού πλαισίου της ενεργειακής πολιτικής, τόσο στην Ε.Ε. μέσω του πρωτογενούς και παράγωγου δικαίου όσο και σε εθνικό επίπεδο με την ενσωμάτωση των
more » ... ν ενσωμάτωση των αντίστοιχων Κανονισμών και Οδηγιών, για τη ρύθμιση της πρόσβασης τρίτων στα δίκτυα φυσικού αερίου. Η δομή του κειμένου διαμορφώνεται σε 3 κεφάλαια : Στην Εισαγωγή γίνεται μια σύντομη αναφορά στο φυσικό αέριο, στην ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική, στην ανάγκη δημιουργία μιας ενιαίας εσωτερικής αγοράς ενέργειας και στη Συνθήκη της Λισαβόνας με την οποία ο τομέας της ενέργειας συγκαταλέγεται στις συντρέχουσες αρμοδιότητες της Ένωσης. Το πρώτο κεφάλαιο αναφέρεται στη δομή και λειτουργία της αγοράς φυσικού αερίου. Γίνεται αναφορά στη διάκριση των αγορών φυσικού αερίου, η οποία προκύπτει και από την φύση του ίδιου του προϊόντος, και η οποία υιοθετείται και από την ίδια την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε πάρα πολλές υποθέσεις από τις διαφορετικές ανταγωνιστικές συνθήκες που επικρατούν σε κάθε μία από αυτές. Στον τομέα της αγοράς φυσικού αερίου, η παραγωγή και η προμήθεια φυσικού αερίου είναι πλέον πλήρως ανοικτές στον ανταγωνισμό ενώ η μεταφορά και η διανομή του φυσικού αερίου, που λειτουργούν -εκ του νόμου -υπό καθεστώς «φυσικού μονοπωλίου», έχουν αποτελέσει αντικείμενο ρυθμιστικής παρέμβασης. Το δεύτερο κεφάλαιο αναφέρεται στο ευρωπαϊκό πλαίσιο για την πρόσβαση τρίτων στα δίκτυα φυσικού αερίου. Αρχικά γίνεται μια σύντομη αναφορά στην απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας όπου η Ευρωπαϊκή Ένωση 4 έχει θέσει ως στόχο την πλήρη ενοποίηση των εθνικών αγορών ενέργειας, την ενίσχυση του ανταγωνισμού και την ασφάλεια εφοδιασμού. Προϋπόθεση της απελευθέρωσης της αγοράς φυσικού αερίου αποτελεί η διασφάλιση της ελεύθερης πρόσβασης τρίτων στα δίκτυα φυσικού αερίου (third party access) και τις λοιπές υποδομές που φέρουν χαρακτήρα φυσικού μονοπωλίου για την ανάπτυξη του ανταγωνισμού. Εν συνεχεία γίνεται αναφορά στο παράγωγο δίκαιο της Ε.Ε. στις τρεις (3) ενεργειακές Δέσμες, οι οποίες περιλαμβάνουν Οδηγίες και Κανονισμούς για τη δημιουργία μιας εσωτερικής αγοράς ενέργειας, με έμφαση στις ρυθμίσεις που περιέχουν σχετικά με την πρόσβαση τρίτων στα δίκτυα φυσικού αερίου. Τέλος γίνεται αναφορά και στην τιμολόγηση της πρόσβασης βάσει των Οδηγιών. Το τρίτο κεφάλαιο αναφέρεται στο ελληνικό πλαίσιο σχετικά με την πρόσβαση τρίτων στα δίκτυα φυσικού αερίου. Στο κεφάλαιο αυτό γίνεται αρχικά αναφορά στην ενσωμάτωση των Οδηγιών των τριών ενεργειακών δεσμών (που αναφέρθηκαν στο προηγούμενο κεφάλαιο) στην ελληνική έννομη τάξη με τους αντίστοιχους νόμους, με αναφορά στα σημαντικότερα σημεία που σχετίζονται με την πρόσβαση. Εν συνέχεια γίνεται αναφορά στην πρόσβαση τρίτων στο Εθνικό Σύστημα Φυσικού Αερίου, όπου θα αναφερθούμε αναλυτικά στο νομικό πλαίσιο που ισχύει για τους όρους της πρόσβασης στα δίκτυα στην ελληνική έννομη τάξη. Ακολουθεί η τιμολόγηση της πρόσβασης, σύμφωνα με την οποία τα τιμολόγια δεν πρέπει να εισάγουν διακρίσεις. Γίνεται αναφορά στις αρμοδιότητες της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας, στην οποία μεταξύ άλλων ανατίθεται και η αρμοδιότητα να παρακολουθεί την επικοινωνία των ανεξάρτητων διαχειριστών μεταφοράς με τις κάθετα ολοκληρωμένες επιχειρήσεις, ώστε να διασφαλίζεται η από μέρους των πρώτων, τήρηση των υποχρεώσεων για ισότιμη πρόσβαση των χρηστών σε πληροφορίες και στοιχεία. Θα αναφερθούμε επίσης στην άρνηση της πρόσβασης στα δίκτυα φυσικού αερίου, καθώς το δικαίωμα της πρόσβασης δεν είναι απόλυτο, αλλά υπόκειται σε περιορισμούς και κατά την ειδικότερη νομοθεσία που διέπει την πρόσβαση στα δίκτυα φυσικού αερίου, η άρνηση πρόσβασης επιτρέπεται σε ορισμένες αποκλειστικά οριζόμενες περιπτώσεις τις οποίες και θα αναλύσουμε. Τέλος θα κλείσουμε το κεφάλαιο αυτό με την Υπόθεση της Αλουμίνιον Α.Ε. κατά ΔΕΠΑ που αφορά την άρνηση της πρόσβασης στο δίκτυο, σύμφωνα με την οποία η συμπεριφορά του ΔΕΣΦΑ κρίθηκε παράνομη διότι 5 παραβίασε την υποχρέωση του για παροχή ελεύθερης πρόσβασης στο δίκτυο φυσικού αερίου. Θα ολοκληρώσουμε με συμπεράσματα σχετικά με την απελευθέρωση της αγοράς και την πρόσβαση τρίτων στα δίκτυα φυσικού αερίου. 6 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο : ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ 1.1. Η αγορά παραγωγής φυσικού αερίου 1.2. Η αγορά προμήθειας φυσικού αερίου 1.3. Η αγορά πρόσβασης στο δίκτυο φυσικού αερίου ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο : ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΤΡΙΤΩΝ ΣΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ 2.1. Γενικά 2.2. Η πρώτη (1 η ) Δέσμη νομοθετικών μέτρων και όροι πρόσβασης τρίτων στα δίκτυα 2.3. Η δεύτερη (2 η ) Δέσμη νομοθετικών μέτρων και ο καθορισμός της ρυθμιζόμενης πρόσβασης τρίτων 2.4. Η Τρίτη (3 η ) Δέσμη νομοθετικών μέτρωνη ολοκλήρωση της αγοράς φυσικού αερίουκαι η περαιτέρω εξειδίκευση του κανόνα πρόσβασης τρίτων στα δίκτυα 2.5. Η τιμολόγηση της πρόσβασης βάσει των Οδηγιών ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο : ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΤΡΙΤΩΝ ΣΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ 3.1. Γενικά 3.2. Το Δικαίωμα Πρόσβασης Τρίτων στο ΕΣΦΑ 3.2.1. Όροι πρόσβασης τρίτων στο ΕΣΦΑ 3.2.3. Η τιμολόγηση πρόσβασης τρίτων στο ΕΣΦΑ 3.2.3. Αρμοδιότητες της ΡΑΕ σχετικά με την πρόσβαση τρίτων 3.3. Άρνηση της πρόσβασης τρίτων στα δίκτυα φυσικού αερίου 3.3.1. Υπόθεση Αλουμίνιον Α.Ε. κατά ΔΕΠΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 7 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το φυσικό αέριο έχει εξελιχθεί ως μία πολύ σημαντική πηγή ενέργειας ιδιαίτερα κατά την τελευταία δεκαετία, λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι τα ευρωπαϊκά αποθέματα εξαντλούνται ενώ οι ανάγκες των καταναλωτών αυξάνονται διαρκώς. Αποτελεί την ταχύτερα αναπτυσσόμενη μορφή πρωτογενούς ενέργειας διεθνώς, η οποία προβλέπεται να υποκαταστήσει το πετρέλαιο στις περισσότερες χρήσεις του 1 . Η Ευρώπη έχει ανάγκη από νέες πηγές φυσικού αερίου προκειμένου να καλύψει τις μακροπρόθεσμες ανάγκες της σε ενέργεια, να αντικαταστήσει τη δική της φθίνουσα παραγωγή ενέργειας, να τροφοδοτήσει την οικονομική ανάπτυξη και να διαφοροποιήσει τις πηγές ενεργειακού εφοδιασμού της. ◼ Απόφαση ΡΑΕ 1175/2010 επί της καταγγελίας της εταιρίας με την επωνυμία «Αλουμίνιον Ανώνυμος Εταιρία» ◼ Απόφαση 555VII/2012 της Επιτροπής Ανταγωνισμού επί της απόφασης της ΡΑΕ 1175/2010 ◼ www.desfa.gr ◼
doi:10.26257/heal.duth.10982 fatcat:scmdh6mgl5hydbm4x6ptugggie