Poznawanie siebie i poznawanie innego. Wobec inności literatury

Anna Łebkowska
2007 Przestrzenie Teorii  
Łebkow ska Anna, Poznaw anie siebie i p o zn a w a n ie innego. W obec in n o ści lite ra tu ry [Learning a b o ut o n s e lf a nd le a rn in g a b o ut the other. In the fact o f otherness o f (in) lite ratu re ]. "Przestrzenie T e o rii" 5, Poznań 2005, Adam M ic k ie w ic z U n ive rsity Press, pp. 9-26. ISBN 83-232-1605-3. ISSN 1644-6763. In m y paper, I deal w ith the relationships between the present-day discourse in literature and literature itself: m a in ly in the aspect o f the
more » ... y o f "otherness." A m o n g m any cu rre n t un derstandings o f that category, I analyse those for w h ich literature is the sphere o f w h a t is d istinct. That prospect also a llow s me to id e n tify the experience o f "otherness," being in itia te d o w in g to literature, and that o n ly in the m anner available to literature. The category o f "other-ness" is asso ciated w ith the same m eanings in w h ich it appears in both present-day literature and cultural anthropology, consequently, it is id e n tifie d w ith ethnic and gender distinctness, o r the area of exclusion, or, just the opposite, the area o f in clusion contrary to one's w ill, o r a lienation etc. In m y paper, I concentrate on the m ethods o f literary th e m a tica lity o f learning about oneself and "the o th er" (I m a in ly lim it m yself to personal relationships, o r n o ve listic " I" -"th e o th e r" relation ships), w h ic h are present at various levels o f present-day prose. I also take in to account those literary strategies w h ic h serve the de stab iliza tion o f both social and lite rary co n ve ntio n s and demonstrate "the otherness in the otherness" o f literature. In conclusion, I p o in t o u t dangerous trends w h ic h appear in literary studies: the one w h ich leads either to excessive ideologization of literature or, vice versa, to excessive unification o f the varieties o f "otherness" presented in literature. Zauważyłam, że W aud, z pochodzenia Norweg, zaczął regularnie uczęszczać na kurs o polskich prozaikach z przełomu stulecia dopiero od chwili pojawienia się na scenie W acław a Sieroszewskiego. W arszawski okres heroiczny pisarza [...] przyjmował obojętnie. Ożywił się i zaczął notować od czasu, kiedy nasz Sirko znalazł się na Syberii. "Gdzie ja mogę dostać tłum aczenie angielskie Jakutów "nastawał. Jakutów po angielsku nie mogłam mu dostarczyć, więc streścił sobie nowele o życiu podbiegunowym w tomach Na kresach lasów i W matni i znikł. Bo przedm iotem głównym W auda była etnografia1. * Jest to tekst referatu wygłoszonego podczas Zjazdu Polonistów "Polonistyka w prze budowie. Literaturoznawstwo -Wiedza o języku i kulturze -Edukacja". 22-25 września 2004 r., Kraków. 1 M. K u n cew iczow a ,iV oiw ra , Warszawa 1975, s. 204. 2 Czemu dobitnie daje wyraz, pisząc o swoim spotkaniu ze strukturalizmem. Tamże, s. 198.
doi:10.14746/pt.2005.5.1 fatcat:urw7d46otjgehixkznqp4tc4cu