Polityka karna sądów w sprawach o wykroczenia (w świetle danych statystycznych)

Jakubowska-Hara Jolanta
2008 Archiwum Kryminologii  
Polityka karna sądów w sprawach o wykroczenia (w świetle danych statystycznych) Od niemal siedmiu lat orzecznictwo w sprawach o wykroczenia sprawują sądy. Przez poprzednie blisko pół wieku należało ono do kolegiów do spraw wykroczeń, zwanych do 1972 r. kolegiami karno-administracyjnymi. Ostateczna likwidacja tych organów i ustanowienie w ich miejsce jurysdykcji sądowej były wypełnieniem normy konstytucyjnej (art. 237 Konstytucji RP z 1997 r.) ograniczającej okres działalności kolegiów do
more » ... kolegiów do czterech lat od wejścia w życie ustawy zasadniczej. Kompleksowe przejęcie orzecznictwa w sprawach o wykroczenia poprzedziły reformy ustrojowo--procesowe zmierzające, najogólniej rzecz biorąc, do ujednolicenia postępowania we wszystkich sprawach o czyny karalne. Należy w tym miejscu wspomnieć o dwóch nowelizacjach prawa wykroczeń jako tych, które zasadniczo wpłynęły na rozszerzenie zakresu kontroli sądowej nad działalnością rozstrzygającą kolegiów do spraw wykroczeń 1 . Mowa tu o ustawie z 8 czerwca 1990 r. 2 oraz o ustawie z 28 sierpnia 1998 r. 3 reformującej dość radykalnie materialną i procesową sferę prawa o wykroczeniach. Pierwszy z tych aktów zmodyfikował system kolegiów ds. wykroczeń, znosząc kolegia drugiej instancji i ustanawiając w ich miejsce sądy rejonowe. Oznaczało to rozszerzenie kontroli sądowej na całe orzecznictwo kolegiów. W konsekwencji likwidacji uległa komisja ds. orzecznictwa kolegiów, której kompetencje przejął sąd wojewódzki. Ważną innowacją było usytuowanie kolegiów przy sądach najniższych szczebli (sądach rejonowych) oraz powierzenie nadzoru zwierzchniego nad kolegiami ministrowi sprawiedliwości (wcześniej należał on do ministra spraw wewnętrznych). Reforma z 1990 r. zrywająca powiązania kolegiów z administracją była niewątpliwie znaczącym krokiem w procesie "usądowiania" kolegiów, jednak przyjęty w niej model kontroli sądowej nadal uniemożliwiał sądom skuteczny wpływ na działalność orzeczniczą kolegiów 4 . W latach dziewięćdziesiątych w literaturze opowiadano się 1 Szczegółowo na temat tej kontroli zob. J. Jakubowska-Hara, Ewolucja modelu kontroli sądowej w sprawach o wykroczenia, Przegląd Prawa Karnego 1999, nr 19, s. 27-43. 2 Dz.U. Nr 43, poz. 251. 3 Dz.U. Nr 113, poz. 717. 4 Wprawdzie sądy przejęły rolę kolegiów drugiej instancji, ale z zachowaniem dotychczasowego systemu kontroli, tzn. w trybie żądania skierowania sprawy do sądu. Ponieważ oskarżonego nadal nie chronił zakaz reformationis in peius, stworzono ustawową możliwość zaskarżenia w drodze rewizji wyroku sądu pierwszej instancji, gdy ten orzekł na niekorzyść oskarżonego. Było to jednak rozwiązanie połowiczne i nie mogło zastąpić modelu w pełni odwoławczego.
doi:10.7420/AK2007-2008AN doaj:c936fbd86f5648089f72500251b45365 fatcat:7szhbxydmvhwlmolibufzvadhq