Recenzje i sprawozdania NORMY MORALNE

Maria Ossowska
unpublished
Normy moralne (Próba systematyzacji), PWN, Warszawa 1970, ss. 243. Zanim się opowie o tym, co w książce jest, dobrze będzie uprzytomnić sobie, co chciał w niej pisarz wyrazić. Odpowiedzi na to pytanie wypadnie poszukać, oczy-wiście, w autorskim słowie wstępnym. Znajdujemy tu ważne oznajmienia, miano-wicie, że adresatem jest ogól osób o zainteresowaniach etycznych, że zamierza się skłoni ć przede wszystkim świat nauczycielski do dyskusji nad nakazami i zakazami moralnymi przez dostarczenie mu
more » ... dostarczenie mu rewii rozmaitych norm w pe-wien sposób ugrupowanych, że w końcu autorka nie ma zamiaru rezygn owa ć z własny ch akceptacji lub negacji poszczególnych norm. A to jest raczej nowoś­ cią , gdyż do tychczas w innych swych publikacjach nie uważała Ona za słuszne wyk raczać umyślnie poza opisy, analizę i historyczno-socjologiczne wyjaśnienia dy-rektyw. Atoli wstęp nie ogranicza się w obecnym przypadku do słowa wstępnego. Caly bowiem rozdział pierwszy, zatytułowany "Ogólne uwagi o wartościowaniu", ma charakter introdukcyjny. Wypowiada się tu Maria Ossowska na temat meto-dy, deklarując, "że w sprawach moralnych trzeba chodzić po ziemi, trzeba roz-wa żać wszystkie za i przeciw, dopuszczać ograniczenia reguł ogólnych, samodzielnie myśleć , nie szukając jakich ś punktów oparcia, które by nas od tego obowiązku zwolniły" (s. 21). Nieufna w stosunku do badań ankietowych nad moralnością, akceptuje .. postulat metodologiczny tych funkcjonalistów, którzy głoszą: «jeżeli chcesz coś z rozumieć, obserwuj to w działaniu » " (s. 28). W sprawie systematyzacji nakazów i zakazów, których przeglądu dokonać zamierza, nie ma do kogo zwracać s ię o rady "ponieważ próba uporządkowania norm etycznych [ ... ] nie znalazła z ad o walających wzorów w przeszłości" (s. 28). Najbardziej zbliża się do tego celu Znamierow ski w artykule Normy grupy wolnej ("Myśl Współczesna" 1947, t. III/IV), ale to też wzór dość jeszcze pono odległy od tego, czego potrzeba (s. 29). Absolutyzm, upór, ekskluzywizm, fanatyzm-oto, w ujęciu autorki, antytezy należytej, rozum-ne j postawy wobec treści norm, o których będzie mowa. Uświa do mienie zamiarów wzbudza ciekawość w odniesieniu do rezultatów d z i a łań kierowanych przez te zamiary. Ta zaś ciekawość budzi zagadnienie po-chodne : jak sam sprawca patrzy na wyniki własnych dociekań. Dowiemy się o tym , czytaj ąc przede wszystkim wywód końcowy pod tytułem "Wnioski ogólne". Spotkamy tam zastrzeżenie co do systematyzacji norm moralnych. Niechaj czy
fatcat:23xetnivnre5dl3i2v7ar6ccs4