Bâbürnâmede Aslî Zarf-fiillerin Kullanımı ve Zaman İşlevleri Üzerine

Arzu YIKILMAZ
2015 Turkish Studies  
ÖZET Zâhirüddîn Muhammed Bâbür (1483-1530) tarafından kaleme alınmış ve hatıra türünün ilk örneği olarak kabul edilen Vekâyî meşhur adıyla Bâbürnâme (1b-382a) tümüyle titizlikle taranmıştır. Bu makalede, Bâbürnâme adlı eserde geçen aslî zarf-fiil ile kurulmuş olan yan cümlelerin kullanımını ve zaman işlevlerini ele alacağız. Buna göre, metnimizde geçen aslî zarf-fiiller çerçevesinde ele aldığımız -GAç, -GAlI, -GUnçA, -(X)p, -A/-y, -mAy biçimlerini değerlendireceğiz. Bu çalışmamızda, aslen
more » ... amızda, aslen zarf-fiil olmayan, fakat isim-fiillerin ve sıfat-fiillerin iyelik, durum ekleri ya da edatlarla kurdukları birliktelikler sonucunda oluşturdukları türemiş zarf-fiil (geçici zarf) biçimleri üzerinde hiç durmayacağız. Bilindiği üzere Zarf-fiiller, fiilin bildirdiği hareketi, zarf yapma göreviyle tamamlarlar. Söz diziminin de önemli bir parçası olan zarf-fiil yan cümleleri, zarf yan cümlelerini oluştururlar ve ana cümleye bağlı olarak farklı işlevler kazanırlar. Zarf-fiil biçimleri salt bir tek işlev bildirmekten öte, eklendiği fiile göre, üstlendiği görev ve anlama göre çok farklı biçimlerde işlevsellik arz etmektedirler. Diğer bir ifade ile, bu zarf-fiil yan cümleleri, ana cümlenin anlamını zaman, tarz, sebep, amaç, vb. gibi değişik açılardan tamamlarlar. Biz bu makalede, Bâbürnâme adlı eserdeki zarf-fiil yan cümlelerini ve birlikteliklerinin kullanımını özellikle de, zarf-fiil yan cümlesinin bağlı bulunduğu ana cümle veya başka bir yan cümle ile kurduğu zaman ilişkileri sonucunda üstlendiği görev ve işlevleri bakımından değerlendirmeye çalışacağız. Anahtar Kelimeler: Bâbürnâme, zarf-fiil, söz dizimi, yan cümle, ana cümle  Bu makale Crosscheck sistemi tarafından taranmış ve bu sistem sonuçlarına göre orijinal bir makale olduğu tespit edilmiştir.
doi:10.7827/turkishstudies.8577 fatcat:m2n6lzqw65gijoege6bhjl6wle