Bir Peri Masalı Örneği: Ludwig Tieck'in Elfler Adlı Masalı Üzerine Bir İnceleme

Şenay Kırgız
2019 Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi  
Öz İlk kez 14. yüzyılda görülmeye başlayan peri masalları; içerisinde gizemi, büyüyü ve olağanüstüyü barındıran bir yazın anlayışına karşılık gelir. Gizem, insanoğlunda merak duygusunu tetikleyen ve bu bağlamda ilgi uyandıran başlıca olgulardan biridir. Peri masalı türü, içinde yaşanılan dünyanın gerçekliğe dayalı döngüsü içerisinde olağanüstüyü deneyimlemeye, gerçek yaşam düzleminin içerisine yerleştirilen bu olağanüstü deneyimlerden anlamlar çıkarmaya ve bu anlamlar doğrultusunda gizemin sır
more » ... usunda gizemin sır perdesini aralamaya hizmet eder. Türün görülmeye başlanmasından kısa bir süre sonra çok sayıda eserler verilmesinin ve bu denli ilgi görmesinin asıl sebebi de budur. İnsanoğlunun gizem karşısındaki ilgisi, Charles Perrault, Grimm Kardeşler ve Hans Christian Andersen gibi peri masalı yazarlarının popülarite kazanmasını sağlar. Her üç yazarın peri masalı (fairy tales) türündeki eserlerinin birçoğu (Kırmızı Başlıklı Kız, Uyuyan Güzel, Külkedisi, Pamuk Prenses v.b) ilk kez yayımlandığı yıldan günümüze değin hemen her çocuğun hayatında önemli ölçüde yer alır. Çocuklukta başlayan bu serüven hayat boyu sürer ve peri masalları artık yetişkinliğe erişmiş olan okurun ilgisini çekmeye devam eder. Çalışmada, peri masalı türü ekseninde Alman Romantik Dönemi yazarı Ludwig Tieck'in Elfler adlı masalı ele alınacak ve masal, peri masalı türünde sıklıkla yer alan öğeler ve karakterler bağlamında incelenecektir. Ayrıca çalışmada, kuramcıların peri masalı hakkındaki verileri esas alınacak ve masal, metin odaklı yöntem kullanılarak çözümlenecektir. Abstract Fairytales which first started to be seen in 14th century correspond to an understanding of literature which embodies mystery, magic and the extraordinary. Mystery is one of the main characteristics which triggers curiosity in people and inspires interest in this respect. The fairytale genre serves to experience the extraordinary, to derive meaning from these extraordinary experiences placed within the real life and in accordance with these meanings to lift the veil of mystery within the cycle of the world that is lived in which is based on reality. This is the reason why numerous works appeared a short period after this genre emerged and there was such a great interest in the genre. The interest of mankind in mystery allowed fairytale writers such as Charles Perrault, Grimm Brothers and Hans Christian Andersen to gain popularity. A majority of these three writers' works in the fairytale genre (Little Red Riding Hood, Sleeping Beauty, Cinderella, Snow White, etc.) have taken a significant place in almost every child's life since the first time they were published until the present time. The adventure that began in childhood drives for lifelong and fairy tales continue to attract the reader who has reached adulthood. In the study, German Romantic Period writer Ludwig Tieck's fairytale The Elves will be dealt within the axis of the fairytale genre and the genre will be analyzed with respect to the characteristics and characters which frequently appear in fairytales. Besides in the study will be predicated on the theorists' datas about the fairytale and the tale will be analysed to use work-immanent method. Giriş Peri masalı, tıpkı olağanüstü ve hayvan masallarında olduğu gibi geniş ölçüde bir okur kitlesine sahiptir. İnsanoğlunun kendinde olmayana karşı duyduğu merak, bu tür masallara karşı ilgi duyulmasını sağlar ve okur, yaşamın tüm monotonluğuna karşın, içerisinde perilerin, cinlerin, elflerin, cücelerin ve sihirli nesnelerin bulunduğu olağanüstü bir dünyayı deneyimleme arzusu duyar. Peri masalı da bu arzu doğrultusunda ortaya çıkan türlerden biridir. Peri masallarının her kesim okuyucuda bazı benzer hisler uyandırma gibi bir özelliği vardır. "Uyuyan Güzel" masalında prensin, perinin lanetini bozması ile sevinen okur, "Pamuk Prenses" de kötü kalpli kraliçeye sinirlenir ve Külkedisinin prens ile evlenmesine heyecanlanır. Bu hisler, hemen her okurda ortak olarak görülmektedir. Peri masalı türü, Alman edebiyatında erken Romantik Dönem ile birlikte görülür. Märchen olarak da adlandırılan türün, ilk temsilcileri Jakob ve Wilhelm Grimm adlı kardeşlerdir. Şehir şehir gezip yaklaşık olarak yetmiş adet masalı derleyen Grimm kardeşler, peri masalının Almanya'da gelişmesi adına önemli çabalar sarf etmişlerdir. Grimm kardeşleri takiben Novalis takma adını kullanan Georg Philipp Friedrich Freiherr von Hardenberg ve Johann Wolfgang von Goethe gibi yazarlar peri masalı türünde eserler vermeye başlar. Alman yazar Johann Ludwig Tieck, Fransız şair ve yazar Charles Perrault'un masallarını derleyerek başladığı Märchen türüne, önemli ölçüde katkı sağlar. Bu bağlamda bu çalışmada, Johann Ludwig Tieck'in 1812 yılında üç cilt halinde yayımladığı Phantasus adlı eserinin birinci cildinde yer alan Die Elfen (Elfler) adlı masalının, peri masalı türünün özelliklerinden yola çıkarak incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca çalışmada, peri masalı türü ele alınacak ve bu doğrultuda türde yer alan ögeler ve karakterler dikkate alınarak, Elfler adlı masaldaki yansımaları irdelenecektir.
doi:10.32709/akusosbil.515052 fatcat:yk4mff7gqfefnifj5372yvuik4