Lewak, lewaczka i lewactwo we współczesnej polszczyźnie

Anna Niepytalska-Osiecka
2019 Poradnik Językowy  
LEWAK, LEWACZKA I LEWACTWO WE WSPÓŁCZESNEJ POLSZCZYŹNIE WPROWADZENIE Wyraz lewak w znaczeniu 'ktoś o skrajnie lewicowych poglądach' wszedł do polszczyzny dopiero w XX wieku [Kamińska-Szmaj 2017, 11]. Pojęcie lewactwa określające radykalny odłam lewicy zaczęło się pojawiać w przemówieniach komunistów w latach dwudziestych ubiegłego stulecia [Drozda 2015]. Jerzy Bartmiński, opisując sposoby profi lowania pojęć prawica i lewica, 1 zwraca uwagę na to, że lewicowość i lewicowca z czasem zaczęto
more » ... czasem zaczęto opatrywać znakiem plus, natomiast lewactwo i lewaka -znakiem minus [Bartmiński 1991, 160]. Inaczej uważa Łukasz Drozda [2015], który dowodzi na podstawie przeanalizowanych źródeł historycznych, że określenie lewactwo nigdy nie miało charakteru neutralnego; od momentu pojawienia się w polszczyźnie nosiło znamiona etykiety. Kwerenda historyczna badacza pokazała, że już w latach międzywojennych wyrazy lewak i lewactwo zdradzały nacechowanie obraźliwe, służyły bowiem przedstawicielom ówczesnej Komunistycznej Partii Polski do pogardliwego określania radykalnej frakcji lewicy. Negatywny sposób wartościowania wyrazów lewak i lewactwo odzwierciedlają współczesne słowniki języka polskiego, opatrując te hasła kwalifi katorami sygnalizującymi ujemną ocenę. Znaczenia leksykalne tych wyrazów nie są trudne do ustalenia, jednak analiza znaczeń tekstowych, urzeczywistniających się w konkretnych wypowiedziach, pokazuje, że kryją one w sobie moc obrażającą. Niektóre ich użycia są deprecjonujące, a nawet wypaczające sens pojęć, por.: Ostatecznie chodzi o zarządzanie nienawiścią, wywołanie destabilizacji, która jest zarzewiem wszelkiej rewolucji. Lewactwo w imię sprawiedliwości obala zawsze legalny porządek, burzy, zmierza do wywołania kolejnych konfl iktów [https://prawy. pl/74567-lewactwo-jako-dewiacja/].
doi:10.33896/porj.2019.9.6 fatcat:ec4umjv3jzen5ojdn2hyzctw4a