Lise Öğrencilerinin Atom ile ilgili Zihinsel Modellerinin Ders Kitaplarındaki Görseller ile Karşılaştırılması

Zeynep Yaseen, Sevil Akaygun
2016 Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi  
Özet: Öğrenciler için gözde canlandırması zor bir kavram olan atomun yapısının ve tarihsel süreç içerisinde atom modellerinin gelişiminin öğretiminde başta ders kitaplarında yer alan görseller olmak üzere çeşitli gösterimlerden yararlanılmaktadır. Kimi zaman öğrencilerin bu gösterimlerden bazılarını daha fazla içselleştirdikleri gözlenebilmektedir. Bu çalışmanın amacı, lise 9, 10 ve 11. sınıf öğrencilerinin atomun yapısı ile ilgili zihinsel modellerini incelemek ve önceki yıllarda ders
more » ... larda ders kitaplarında görmüş olabilecekleri atom modeli gösterimleri ile karşılaştırmaktır. Çalışmaya, benzer özelliklere sahip üç liseden 90 öğrenci katılmıştır. Öğrencilerin zihinsel modellerini belirlemek amacıyla toplam 4 tane açık-uçlu soru içeren Zihinsel Model Atom Testi uygulanmıştır. Öğrencilerin zihinsel modelleri 6., 7. ve 8. sınıf fen ve teknoloji ders kitapları ile 9. ve 10. sınıf lise kimya ders kitaplarında yer alan toplam 507 atom modeli gösterimi, Atom Gösterimleri Değerlendirme Anahtarı ile değerlendirilmiş ve gösterimler Ki-kare analizi ile karşılaştırılmıştır. Analiz sonuçlarına göre, öğrenci çizimleri ve öğrencilerin kendi sınıf seviyelerinde ve daha önceki yıllarda kullanmış oldukları ders kitaplarındaki atom modeli görselleri arasında istatistiksel olarak uyum (p<0.01) bulunmamıştır. Ayrıca, öğrenciler arasında en çok tercih edilen gösterim Bohr atom modeli iken, sınıf seviyesi ilerledikçe öğrencilerin kendi sentetik modellerinin kullanımının arttığı ve çok az sayıdaki öğrencinin atom modeli gösterimlerine atomun hareketli yapısını ortaya koyan unsurları dahil ettiği gözlenmiştir. Anahtar sözcükler: Atom modelleri, zihinsel model, ders kitabı, görseller. Abstract: Various representations, particularly textbook visualizations, have been used to teach historical development and the structure of atom which is challenging for students to visualize. Sometimes, students might internalize some of these visualizations more than others. The aim of this study is to elicit grade 9, 10, 11 students' mental models on atom and to compare them with the textbook visualizations that they had probably seen previously. Ninety students from high schools with similar characteristics participated in this study. To elicit the mental models of students, Mental Models Test of Atom which includes 4 open-ended questions was implemented. Mental models of students and a total of 507 visualizations found in science textbooks of grade 6, 7, 8, 9 and 10 were first analyzed with the Atomic Model Evaluation Rubric, and then compared with each other by Chi-square analysis. The results revealed no significant consistency (p=0.000) between the mental models of students and the textbook visualizations. The qualitative analysis of students' mental models showed that Bohr atomic model was the most preferred representation; an increase in the percentage of students who used synthetic representations as the grade level increases, and inclusion of dynamic features in the structure of atom.
doi:10.21764/efd.39536 fatcat:xglotfgeijfl3iavxm6wput45y