Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia ad Bibliothecarum Scientiam Pertinentia VII (2009) FolIA 68

Andrzej Dróżdż
unpublished
Esej o zagrożeniu dehumanizacją zawodu bibliotekarza Rozpatrywanie kwestii zagrożeń dehummanizacją zawodu bibliotekarza bardziej służy testowaniu świadomości niż znalezieniu jednoznacznej odpowiedzi na pytanie o skalę tego zjawiska. Socjolog, Lech Milian, twierdzi, że dehumanizacja jest realnym zagrożeniem, wynikającym już z samych założeń ideowych społeczeństwa informa-cyjnego 1. To wystarcza, by postawiony temat zasługiwał na uwagę, ale zagrożenia dehumanizacją dowodzą również uwarunkowania
more » ... ież uwarunkowania technologiczne, o których ów so-cjolog nie wspomina. Może się wydawać, że kwestii zagrożenia dehumanizacją nie można ująć, jak na razie, w sposób racjonalny, gdyż racjonalizm, którym się posłu-gujemy na tym etapie rozwoju cywilizacyjnego, dowodzi tak wielu korzyści, wyni-kających z dobrodziejstw komputerowego przetwarzania informacji, że negowanie ich nie byłoby zasadne. Być może zagrożenie dehumanizacją pojawiłoby się właśnie wtedy, gdybyśmy nie posiadali tych dobrodziejstw! Poza tym, technologie sprzy-jające dehumanizacji wcale nie muszą wywoływać u ludzi podobnie negatywnych skutków kulturowych i psychologicznych. Tym niemniej, w sferze intuicji pozostaje margines niepewności, bo psychologii kultury nie wytyczają wektory racjonalizmu. W przeszłości niejednokrotnie pojawiały się krytyczne komentarze wobec utopii technologicznych, identyfikowanych również metodami hermeneutyki kulturowej, a to jest już wystarczającym powodem, by interesująca nas kwestia stała się przed-miotem refleksji. Dehumanizacja wynika z pozbawienia człowieka należnych mu praw ludzkich, przejawia się zdegradowaniem wartości ludzkich do jednego formatu, przydatnego z określonych powodów "nadrzędnych". Zawsze ma wymiar psychologiczny i prze-jawia się wyobcowaniem. Dehumanizacja, czyli degradacja pierwiastka ludzkiego, wynika ze stanu świadomości, że nie jest się wolną jednostką, zdolną do nadawa-nia kształtu własnemu życiu, ale przedmiotem w grze toczonej przez nieprzychylne osoby albo instytucje bądź inne siły, np. wolnorynkowe, rzekomego postępu, fana-tyzmu, żywiołów natury itp., których często nie sposób zrozumieć i zaakceptować. Dehumanizacja może być skutkiem odczuć narastającego zagrożenia. Do takich 1 L. Milian, Społeczeństwo informacyjne: Groźba dehumanizacji osobowości czy nadzieja na racjonalizację zachowań? [w:] Polskie doświadczenia w kształtowaniu społeczeństwa infor-macyjnego. Dylematy cywilizacyjno-kulturowe. Materiały ogólnopolskiej konferencji nauko-wej, red. L.H. Haber Wyd. AGH, Kraków 2002, s. 61-70.
fatcat:m6p2tyoltvfdliwc5zoduicaga