Niobidzi na płaskorzeźbach tronu Zeusa w Olimpji

Kazimierz Michałowski
2019
Mit Niobidów w sztuce należy do najstarszych przedmiotów badań w dziedzinie archeologii klasycznej. Pomijając już usiło wania badaczy, szukających ścieżek na terenie naszej wiedzy jeszcze przed Winckelmannem, jak Richardson, Spence1) i inni, od tego ojca historji sztuki starożytnej wzmaga się niesłabnące do dziś zajęcie się tym tematem. Jakkolwiek głównym bodźcem wszystkich poczynań była marmurowa grupa Niobidów, znaleziona w r. 1583 w Rzymie, przechowywana obecnie w galerji Uffizi we
more » ... to jednak także szereg innych zabytków z dziedziny malarstwa i rzeźby pochłaniał uwagę badaczy. Pierwsza w literaturze książka, obejmująca całość zagadnień w zakresie mitu, piśmiennictwa i sztuki, wraz z dokładną bibljografją, wyszła z pod pióra K. B. Starka -)• Dzieło to dając wszech stronne i krytyczne ujęcie olbrzymiego inaterjału, stworzyło pod stawy dla następnych badań nad Niobidami i przyczyniło się do jeszcze większego rozpowszechnienia tematu w świecie naukowym. Stąd też mało który z zespołów zabytkowych posiada tak liczne opracowania, rozbieżnością swych sądów częstokroć miast wy świetlać, gmatwających jeszcze bardziej i tak już zawiłe zagadnienie. Wybrawszy z szeregu przedstawień śmierci Niobidów pła skorzeźby na tronie Zeusa w Olimpji, w kilku słowach przypo mnę najważniejsze daty dotyczące powstania samego pomnika dłuta Fidjasza. Dziś nie ulega już prawie wątpliwości, że Fidjasz wykonał Zeusa olimpijskiego przed Ateną Partenos, tj. między ») Richardson, Description de divers tableaux, dessins, statues qui se trouvent en Italie. T. III s. 202 n. -Spence, Polymetis or an enąuiry concerning the agrenient between the works of the roman poets and the reniains of the ancient artists being an attempt to illustrate them mutually from one another. 10 tomów, wyd I 1747, wyd. U London, Dudley 1755 (tytuły obu dzieł zaczerpnięte ze Starka s. 12 n.). s) Niobe und die Niobiden in ihrer literarischen, ktinstlerischen und mythologischen Bedeutung, Leipzig 1863. ') Por. Overbeck, Schriftquellen § 744-754. s) Hauser, Neuattische Reliefs, Stuttgart 1887, 73 n. 3) Katalog z r. 1901 nr. 337. Stark 165-173. Reinach, Rep. rei. III 492, 3. Żebelow, Matieriały po archieołogju Rossiji XXIV 1901 (Pantikapejskie Niobidy) s. 33-34 ryc. 40. Friederichs-Wolters, Bausteinenr. 1866 negatywnie oceniają wartość zabytku, podkreślając niesatnodzielność autora fragmentu. Do starszych czasów, jak hellenistyczne, nie można ich zdaniem żadnej postaci odnosić (sic!'. Heydemann, Berichte der Sachs. Gesellsch. d. Wiss. (-SB) 1877, 73. Tabl. V 1. 9 Rbni. Mitt. 1919, 21-23. ') Mojem zdaniem słusznie z powodu przytoczonych argumentów.
doi:10.11588/propylaeumdok.00004392 fatcat:ht3ku4h3hvelvomb7zwgzbd6cq