Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis Folia 9 Studia Ad Bibliothecarum Scientiam Pertinentia II (2003)

Andrzej Dróżdż
unpublished
Utopie literackie źródłem wiedzy o książce Dzieła literackie współczesne i dawne mogą być cennym źródłem wiedzy o książkach i bibliotekach 1. Dzięki takiemu założeniu wzbogacona zostaje prze-strzeń bibliologiczna o kolejny obszar tematyczny, a techniki badawcze-o bogate metody interpretacyjne, wypracowane przez znawców literatury. Przyjęcie takiego punktu widzenia wymaga pogodzenia się z myślą, że wiedza o książce-jak żadna inna dyscyplina-nie jest samowystarczalna w swej treści i w założeniach
more » ... ści i w założeniach metodo-logicznych. Jest to szczególnie oczywiste, gdy przedmiotem zainteresowań bibliolo-gicznych staje się motyw książki w literaturze utopijnej, gdyż jej specyficzny cha-rakter zmusza nas do otwartości na inne dziedziny nauki, jak adeptów "gry w szkla-ne paciorki" z powieści Hermana Hessego, afirmujących ideę universitas litterarum-podważającej twierdzenia o "samowystarczalności" poszczególnych dyscyplin 2. Niewątpliwie, bez dodatkowych kontekstów i instrumentów badawczych wyobraże-nia książki-realne i fantastyczne-zawarte w utopiach literackich, nie zostałyby właściwie zrozumiane. Dawni pisarze utopijni, snujący marzenia o raju na ziemi, często zapowiadali, że w społeczeństwie ładu człowiek stanie się wynalazcą doskonałych urządzeń, które pozwolą mu zapanować nad naturą. Prasa Gutenberga, przez wiele wieków symbo-lizująca potęgę Rozumu, doprowadziła do kulturowego "fermentu" w dziejach ludzkości 3. O niektórych projektach utopii społecznych także się mówi, że były i 1 Podstawy teoretyczne i przykłady interpretacji z tej dziedziny badań znajdziemy w pracy pt. Biblioteki i książki w literaturze, red. nauk. K. Bednarska-Ruszajowa, Kraków 1998. Wcześniej problematyka lite-ratury jako źródła wiedzy historycznej poruszona została, [w:] Z historycznych i metodologicznych pro-blemów badań księgoznawczych, praca zbiorowa pod red. Z. Jabłońskiego, Kraków 1985; Bibliotek i książki w literaturze, red. nauk. K. Bednarska-Ruszajowa, Kraków 1998. 2 H. Hesse, Gra szklanych paciorków. Próba opisu życia magistra ludi Józefa Knechtra wraz z jego spu-ścizną pisarską, [1943], tłum. M. Kurecka, Warszawa 1999, s. 276.
fatcat:cntfqylchbaf5ps27er4jenqda