Het interieurjaar 2001

B. de Vries
2004 BMGN: Low Countries Historical Review  
Recensieartikel naar aanleiding van: R. Baarsen, e. a., Rococo in Nederland (Uitgave naar aanleiding van de tentoonstelling Rococo, Nederland aan de zwier, Rijksmuseum Amsterdam 2 november 2001 t/m 3 februari 2002; Zwolle: Waanders, Amsterdam: Rijksmuseum, 2001, 330 blz., 38,60, ISBN 90 400 9577 9); F. van Burkom, e. a., ed., Leven in toen. Vier eeuwen Nederlands interieur in beeld (Amsterdam: Stichting manifestatie historisch interieur 2001, Zwolle: Waanders, 2001, 302 blz., 38,95, ISBN 90 400
more » ... 38,95, ISBN 90 400 9572 8); C. W. Fock, ed., Het Nederlandse interieur in beeld 1600-1900 (Zwolle: Waanders, 2001, 520 blz., 55,-, ISBN 90 400 9588 4); H. C. M. Kleijn, e. a., ed., Interieurs belicht (Jaarboek monumentenzorg 2001; Zwolle: Waanders, Zeist: Rijksdienst voor de monumentenzorg, 2001, 224 blz., ISBN 90 400 9591 4); M. Westermann, met bijdragen van C. W. Fock, E. J. Sluijter, H. P. Chapman, Art and home. Dutch interiors in the age of Rembrandt (Catalogus bij de gelijknamige tentoonstelling 30 september 2001 t/m 26 mei 2002 in respectievelijk het Newark Museum, New Jersey en het Denver art museum, Denver; Denver: Denver art museum, Newark: Newark Museum, Zwolle: Waanders, 2001, 240 blz., 38,95, ISBN 90 400 9587 6 (gebonden), ISBN 0 914738 46 1 (paperback)). Het interieurjaar 2001 heeft een aantal mooie boeken opgeleverd over de geschiedenis van de binnenkant van Nederlandse huizen. Ze variëren van tentoonstellingscatalogus (Rococo in Nederland) tot gedegen sociaal-cultuurhistorische studie (Het Nederlandse interieur in beeld). Een andere mogelijke indeling is op basis van het type historisch interieur: gaat het om een interpretatie op basis van een daadwerkelijk nog bestaand interieur, of richt de aandacht zich op afzonderlijke voorwerpen of interieurs op schilderijen? Zo ingedeeld scoort Leven in toen hoog in de eerste categorie. Het gaat hier om honderd best bewaarde, gaafste interieurs in Nederland uit de periode 1600-1940. Logischerwijze is de negentiende eeuw hier heel goed vertegenwoordigd. In het rococoboek zijn ook wel opstellingen te vinden van interieurs, maar dat betreft museale reconstructies. Het accent ligt op het rococo zoals dat zich manifesteert in decoratieve ornamenten. De reconstructie van een volledig volgens de rococomode ingericht interieur is geen doelstelling geweest, maar veel meer de bestudering van op zichzelf staande objecten. Art and home en Het Nederlandse interieur in beeld besteden ook wel aandacht aan elementen in het interieur door middel van ontwerptekeningen en voorwerpen, maar beide boeken richten zich vooral op allerlei interieurdetails op schilderijen, waardoor ze vreemd genoeg levensechter aandoen. Er staan mensen op de schilderijen, waarbij al dan niet geïdealiseerde interieurs het decor vormen. De interieurs in Leven in toen zijn weliswaar 'echter' dan geschilderde interieurs, maar ze stralen tegelijkertijd vrijwel altijd iets steriels en kunstmatigs uit. De lege zalen met mooie plafonds, de (gedekte) tafels, stoelen en zeker de bedden in tastbare, historische interieurs wekken zelden de indruk dat er ooit mensen gebruik van hebben gemaakt. Nergens slingert een boek of handwerkje, een huiselijke poes bij de haard is er nooit. In Leven in toen zijn er overigens wel een paar nu nog bewoonde interieurs te ontdekken, meteen zichtbaar aan de kamerplanten of een boekenkast met paperbacks. Om die onnatuurlijke en bloedeloze indruk weg te nemen is ernaar gestreefd om van elk interieur ook een vroege foto op te nemen. Omdat veel van de beschreven woonhuizen pas in de twintigste eeuw museum zijn geworden, geeft
doi:10.18352/bmgn-lchr.5970 fatcat:52xnctqnqvb6nnaz3nud4rn66u