Onkolojide Sık Kullanılan Santral Venöz Kateterleri ve Bakımı Central Venous Catheters Which Are Frequently Used in Oncology and Care

Gülsüm Nihal Güleser, Sultan Taşçi, Sağlık Hizmetleri, Meslek Yüksekokulu, Kayseri, Nihal Gülsüm, Erciyes Güleser, Halil Üniversitesi, Sağlık Bayraktar, Meslek Hizmetleri, Kayseri -Türkiye Yüksekokulu
2009 unpublished
Santral venöz kateterizasyon intravenöz tedavide etkili bir yöntemdir. Uzun süreli olarak yerleştirilen santral venöz kateterler (SVK) kanser hastalarının destek tedavisinde oldukça önemli bir yer tutar. Bu kateter antineoplastik, sitotoksik tedavi, İV sıvılar, kan ürünleri, anti-mikrobiyal ajanlar dahil ilaç uygulamalarını ve total parenteral nütrisyon uygulamayı kolaylaştırır. SVK'lar tünelli, tünelsiz ve implante olmak üzere üç temel sınıfa ayrılır. Kateter yerleştirilmesi esnasında gelişen
more » ... nömotoraks, hemoraji gibi komplikasyonların yanı sıra geç dönemde infeksiyon ve tromboz gibi komplikasyonlara da yol açabilirler. Bu makalede onkolojide sık kullanılan santral venöz kateterler ve hemşirelik bakımı ele alınmıştır. Central venous catheterization (CVC) is an effective method in the treatment of intravenous therapy. Long term indwelling CVCs are essential for the supportive care of cancer patients. These catheters facilitate the antineoplastic cytotoxic therapy, the administration of intravenous fluids, blood products, medications including anti microbial agents and total parenteral nutrition. Three main classes of CVCs are tunnelled, non-tunnelled, and implanted. Beside the complications such as pneumothorax, hemorrhage that may develop during initial insertion, CVCs may also be associated with infection and thrombosis in the long-term. In this study, CVCs which are frequently used in oncology and their nursing were reviewed. Giriş Santral venöz kateterizasyon; kalbe direkt katılan bir vene, çeşitli özelliklerde kateter yerleştirilmesi işlemidir. Günümüzde önemli bir yeri ve yaygın kullanım alanı olan santral venöz kateterler (SVK) kanser hastalarının destek tedavisinde güvenilir bir venöz yol olarak kullanılmaktadır (1, 2). SVK'ler; yoğun tedavi gereksinimi olan hastalarda sıvı replasmanı, uzun süreli total parenteral beslenme, kan ve kan ürünleri transfüzyonu, ilaç uygulamaları, venöz sklerozan madde verilmesi gibi amaçlarla kullanılmaktadır (1, 3, 4). Kateter subklavian ven, internal-external jugüler ven, femoral ven ve daha az olarak da antekubital venlere uygulanmaktadır (5-7). Bu uygulama yerlerinden subklavian ven; pratikliği, kolay uygulanabilirliği ve düşük enfeksiyon riski nedeniyle daha fazla tercih edilmektedir (5, 8). SVK'ler özellikle yüksek doz kemoterapi uygulamasının artmasıyla Onkoloji Üniteleri'nde daha sık kullanılır hale gelmiştir. Onkolojik hastalarda damar yolu açmak hem hasta hem de uygulayıcı için en zor ve zahmetli işlerden biridir. Özellikle kan örneği alınmasını, santral venöz basınç takibini, uzun süreli kemoterapi, antibiyoterapi ve kan ürünlerinin infüzyonunu kolaylaştırması nedeniyle SVK uygulanması, onkologların standart yaklaşımı haline gelmiştir (9, 10). SVK'lerin birçok yararları olmasına rağmen, son yıllardaki yaygın kullanımları bazı komplikasyonların görülme oranını da artırmıştır (11, 12). SVK'lere bağlı en sık görülen iki önemli komplikasyon enfeksiyon ve tromboz olarak bildirilmektedir (13-15). Kanser hastalarının immun sistemleri ve hematopoetik dokuları geçici olsa da baskılanmış olduğu için, deri bütünlüğünü bozan SVK'ler, bu hastalar için ciddi bir enfeksiyon kaynağıdır (16). Perdikaris ve ark.(17) Hickman-Broviac tipi kateteri olan 198 kanserli hastada gözlenen en sık komplikasyonun (% 63.9) kateter enfeksiyonu olduğunu bildirmişlerdir. Harter ve ark. (18) kemoterapi uygulanan 233 hastanın % 31.4'ünde katetere bağlı enfeksiyon tespit etmişlerdir. SVK takılı 300 hastayı prospektif olarak inceleyen Öncü ve ark. (14) 91 hastada (% 30.3) kolonizasyon, 50 hastada (% 16.7) ise kateter enfeksiyonu saptamışlardır. Merrer ve ark.(19) tarafından yapılan çalışmada femoral kateter takılı hastalarda enfeksiyon ve tromboz gelişme oranları sırasıyla %19.8, %21.5 iken subklavian kateter takılı hastalarda ise % 4.5, % 1.9 olarak bulunmuştur. Kateter enfeksiyonları ve tromboz gelişimi hastanede kalış süresini, hastane masraflarını, morbidite ve mortaliteyi arttırmaktadır (16, 20, 21). Yazışma Adresi Correspondence
fatcat:bdo6pb42lzcdtcszyhy33pk4fq