Religijność młodzieży studenckiej jako wyznacznik funkcjonowania psychospołecznego. Część I. Religijność a doświadczanie kryzysu w wartościowaniu i jego wyznaczniki

Ewa Wysocka
2007 Paedagogia Christiana  
Katowice Religijność młodzieży studenckiej jako wyznacznik funkcjonowania psychospołecznego Część I. Religijność a doświadczanie kryzysu w wartościowaniu i jego wyznaczniki Wymiary opisujące przebieg rozwoju jednostki można sprowadzić do stopniowej autonomizacji, czyli wyzwalania się spod wpływów kontroli społecznej (od kontroli zewnętrznej do wewnętrznej), oraz przezwyciężania egocentryzmu. Uwidocznia się to np. w założeniach koncepcji dezintegracji pozytywnej K. Dąbrowskiego 1 , pozwalającej
more » ... o 1 , pozwalającej traktować proces rozwoju jako kształtowanie się dojrzałej tożsamości, czyli samookreślenia ("kim jestem"), oraz swobodnego wyboru i zaangażowania się w wartości, które jednostka uznaje za pozytywne i świadome "odcięcie się" od tych, które uznane zostały za negatywne ("dokąd dążę"). Pozwala to jednostce chronić poczucie własnej wartości dzięki sprawowaniu wewnętrznej kontroli, a także zdobywać akceptację ze strony społecznego otoczenia, co dokonuje się przez poszerzenie granic własnego "ja" na obiekty "poza ja" 2 . Próba określenia głównych źródeł problemów młodego pokolenia pozwala wyodrębnić dwa podstawowe: wewnętrzne, które wiążą się z kreowaniem tożsamości i zewnętrzne, które stanowią pochodną braku lub ograniczenia możliwości konstruktywnego wyrażania siebie i samorealizacji. A. Giddens twierdzi, iż młodzież musi twórczo i refleksyjnie rozwiązać następujące dylematy tożsamości: a) unifikacja -fragmentacja; b) bezsilność -kontrola; c) autorytet -niepewność; Dr Ewa Wysocka, adiunkt w Katedrze Pedagogiki Społecznej Wydziału Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. 1 K. Dąbrowski, Osobowość i jej kształtowanie poprzez dezintegrację pozytywną, Warszawa 1975. 2 A. Oleszkowicz, Kryzys młodzieńczy -istota i przebieg, Wrocław 1995, s. 24. Ewa Wysocka 56 d) doświadczenie osobiste -doświadczenie urynkowione 3 , po to, by możliwa stała się nie tylko jej indywidualna -wewnętrzna integracja, ale też integracja ze światem zewnętrznym, polegająca na zaangażowanym działaniu na rzecz doskonalenia siebie i zastanej rzeczywistości, a nie tylko na bezrefleksyjnym przystosowaniu. Wiąże się to ze zdobywaniem kontroli nad sobą i otoczeniem oraz nabywaniem postaw prospołecznych. Współczesny człowiek poszukuje bowiem ładu wewnętrznego, a tym samym środków i narzędzi zwalczania wewnętrznego chaosu 4 , związanego z wątpliwościami dotyczącymi tego, czym się kierować w życiu i w jakim kierunku podążać w swoim rozwoju, co bezpośrednio wiąże się z wartościowaniem. Dokonuje więc także wyboru sposobu radzenia sobie z wewnętrznym chaosem, co może przyjąć postać wycofania lub ataku w stosunku postrzeganego źródła własnych problemów. Wybiera więc z dwóch możliwych strategii działania w sytuacji problemowej: strategii rezygnacyjnej i atakującej, które mają dwa wymiary -pozytywny i negatywny. Rezygnacja pozytywna ma charakter ochronny w stosunku do realizacji jakiegoś celu, służąc pośrednio rozwojowi i doskonaleniu siebie i otoczenia. Polega na przesunięciu realizacji jakiegoś dobra w imię dobra wyższego, czemu nie towarzyszy utrata wiary we własne możliwości i osobistą wartość. Rezygnacja negatywna jest wynikiem utraty zaufania do siebie i wiary we własne możliwości, stąd wywoływać może kształtowanie się tendencji do samozniszczenia (uzależnienia, samobójstwo). Pozytywna strategia atakująca wiąże się z aktywnością mającą na celu ochronę siebie i innych, zaś w negatywnym jej wydaniu stanowi specyficzny sposób interakcji o charakterze eksploatatorskim (manipulacja) bądź bezpośrednio destrukcyjnym, choć z różnie ukierunkowaną agresją (przemoc skierowana na zewnątrz i autoagresja jako efekt jej przemieszczenia) 5 . Młody człowiek staje w swym życiu przed szeregiem wyzwań, gdyż dokonanie samookreślenia, pozwalającego mu w miarę swobodnie wybierać i angażować się w wartości uznawane za pozytywne, a także świadome "odcięcie się" od wartości uznanych za negatywne, kończy jedynie wstępnie wewnętrzny kryzys, z którym się zmagał. Pojawiają się bowiem zagrożenia zewnętrze dla jego "świeżo" zdobytej tożsamości, stąd nowe zadanie trwania przy założonej wersji siebie i uznawanych wartościach, które zinternalizował pomimo wielu "pokus". Wartości uznawane, cenione, wybierane i realizowane przez człowieka powiązane są z rozwojem osobowości, w co bezpośrednio wpisuje się proces kształtowania poczucia tożsamości,
doi:10.12775/pch.2007.022 fatcat:ufvxdkrlmfd4tgbs6lbjv3fdiu