Prosopografie, een mogelijkheid. Eliteonderzoek tussen politieke en sociaal-culturele geschiedenis

J. de Jong
1996 BMGN: Low Countries Historical Review  
Prosopografie, een mogelijkheid. Eliteonderzoek tussen politieke en sociaal-culturele geschiedenis 1 JOOP DE JONG 'Prosopografie, een onmogelijke mogelijkheid?' luidde de titel van de voordracht die de Leidse hoogleraar Roorda hield tijdens het jaarcongres van het Nederlands Historisch Genootschap in 1978 2 . In hetzelfde jaar werd onder zijn bezielende leiding de Werkgroep elites opgericht, bedoeld als trefpunt voor eliteonderzoekers 3 . Roorda zelf gold als specialist op het terrein van
more » ... t terrein van patriciaatsonderzoek. Het lag dus voorde hand dat hij programmatisch en methodologisch het voortouw zou nemen bij het onderzoek naar elites ten tijde van de Republiek. Bij het beschrijven van het programma gebruikte Roorda graag het beeld van één grote stedenkaart die door onderzoekers steeds verder zou worden ingekleurd 4 . Elke nieuwe studie over een vroedschap of een patriciaat betekende weer wat minder wit op de kaart. In 1983, vlak voor zijn voortijdig overlijden, maakte Roorda een tussenstand op van dit ambitieuze programma. Het kwam op gang, maar stond tevens 'nog pas aan het begin' 5 . Verbazingwekkend was dat niet, want het gevraagde kleurwerk droeg volgens Roorda het karakter van monnikenwerk. Dat werd vooral veroorzaakt door de onderzoeksmethode die hij propageerde: prosopografie, een woord dat zijn eerstejaars studenten soms schrik en ouderejaars vaak een slecht geweten bezorgde 6 . 'Prosopography' is ook de titel van een belangwekkend artikel uit 1971 van de Engelse historicus en elitekenner Lawrence Stone 7 . En op dit artikel reageerde Roorda in zijn eerder genoemde voordracht. Stone definieerde prosopografie als 'the investigation of the common background characteristics of a group of actors in history by means of a collective study of their lives' 8 . Vanwege het groepsaccent
doi:10.18352/bmgn-lchr.4226 fatcat:3vxa4zcuxjb5bdrbfv7jkgh5ky