Teoria decyzji a etyka

Klemens Szaniawski
1967 Etyka  
ETYKA 2, 1967 KLEMENS SZAN I A WSKI Teoria decyzji a etyka W artykule mme3szym rozważona zostanie .przydatność aparatury pojęciowej oraz twierdzeń teorii decyzji do analizy zagadnień etycznych. Podjęcie takiego tematu daje się uzasadnić 1 bez szczególnych trudności. Decyzja etyczina {tzn. taka, która motywowana jest -m. in. przynajmniej -względami etycznymi) jest szczególnym przypadkiem decyzji w ogóle. Można więc oczekiwać, iż ogólne własności racjonalnego podejmowania decyzji przys~iwać będą
more » ... ji przys~iwać będą tym przypadkom wyboru działania, które etyk wyróżnia ja~o · specyficznie go interesujące. Wydaje się ponadto, iż język teodi decyzji szczególnie dobrze się nadaje do konstruowania prostych, laboratoryjnych niejako, modeli reguł działania. Reguły te mogą być z kolei oceniane w świetle postulatów mających treść etyczną, a formę dostatecznie precyzyjną, 1 by ich niesprzeczność (resp. sprzeczność) podlegała ścisłemu dowodowi. Uzyskane w ten sposób wyniki przyczyniają się, jak sądzę, do klaryfikacji pojęć, których dręcząca nieostrość jest faktem dobrze z.nanym. Termin "teoria decyzji" wymaga paru słów wyjaśnienia. W sensie węższym jest to dyscyplina zajmująca się metodami optymalizacji, czyli wyznaczania działań, które przynoszą slrutlki najwyżej cenione pod jakimś ustalonym względem. Niewiele upraszczając, można by powiedzieć, iż jest to prakseologia matematyczna. W tym artykule jednak będę teorię decyzji pojmował szerzej, zaliczając do iniej również takie dziedziny badań, jak teoria gier oraz dyscypliny pokrewne. W.spólną cechą tych dyscyplin jest język, w 1 którym zawsze występuje element wartościowania oraz wyboru. Nielktóre działy teorii decyzji dają się interpretować dwojako: optsowo lub normatywnie. Czym innym jest, oczywiście , twierdzenie, że ludzie podejmują decyzję wedle zasady maksymaliwwainia przeciętinej wartości, czym innym zaś -norma zalecająca im decydowanie wedle takiej właśnie zasady. W poniższych rozważaniach będę miał z reguły na uwadze interpretację normatywną .
doi:10.14394/etyka.686 fatcat:sfkldkqtrrebtk7o7pxu4tdzwe