ÂŞIKLARA KILAVUZ NİYETİNE: "ASKERÎ'NİN MAHBÛBÂN HAKKINDA OLAN PEND-NÂMESİ"

Gülçin TANRIBUYURDU
2020 Journal of International Social Research  
Öz Edebî türlerin, edebiyatımızda en bilinen ve üzerine en çok eser verilenlerden biri de hiç şüphesiz Pend-nâmelerdir. "Öğüt kitabı" olarak da adlandırılan bu türdeki eserler; manzum, mensur ya da manzum-mensur karışık örnekleri ile toplumdaki bireyleri doğru yola sevk ederek hem bireysel hem de toplumsal huzuru ve mutluluğu sağlamak üzere kaleme alınan nasihatleri ihtiva ederler. Bu yazıda söz konusu edilecek olan Pend-nâme, 16. Yüzyıl Osmanlı sahası şairlerinden Askerî'nin, cinsel ahlakın
more » ... laşması özelinde yazdığı bir eserdir ve bu türün Klasik Türk Edebiyatı'ndaki hatırı sayılır temsilcilerinden biri olduğu da muhakkaktır. Çünkü Pend-nâme türüne ait eserlere ilişkin tasnifte "cinsel içerikli" pend-nâmeler kategorisinde değerlendirilen bu eser, cinsel ahlak üzerine ciddiye alınması elzem tavsiyeler ve uyarı ifadeleri içerirken devrin genç ve deneyimsiz âşıklar zümresini "mahbûb"lara karşı dikkatli olmaya davet eden bir kılavuz hüviyeti de taşımaktadır. Arzuların dizginlenmesi, şehvet terbiyesi, yaşanmışlıklardan ders alma, ataların sözlerine kıymet verme gibi temaların yoğun olarak işlendiği metin aynı zamanda yazıldığı dönemde belli zümrenin cinsel tercihlerine tanıklık eden bir vesika değerindedir. Metin aynı zamanda; her ne kadar nasihatnamenin türe yönelik ön kabulü ile perdelenmeye çalışılsa da her dönemde mizahın cinsellik suretinde göründüğünün ve mizah-cinsellik/ argo-mizah ilişkisinin de bir yansımasıdır. Bu çalışmanın temel amacı, dönemin şiir mecmualarında tesadüf edilen bu eserin tenkitli metnini ilim âlemine sunmaktır. Çalışmanın tenkitli metinden önceki bölümünde ise tür ve Pend-nâme'nin müellifi hakkında özet bilgiye ve Pend-nâmenin şekil ve muhtevasına ilişkin ayrıntılara yer verilmiştir. Abstract One of the most known literary genres in our literature and one of the most written works on it is undoubtedly Books on Ethics. This type of works, also known as "guidance book"; with its verse, prose, or verse-prose mixed examples, include guidance written to ensure both individual and social peace and happiness by guiding individuals in the society to the right path. Book on ethics, which will be mentioned in this article, is a work written by one of the 16th-century Ottoman poets, Askerî, specifically for the protection of sexual morality, and it is certain that it is one of the prominent representatives of this genre in Classical Turkish Literature. Because this work,which is considered in the category of "sexual content" books on ethics in the classification of works belonging to the Book on ethics genre, contains recommendations and crucial expressions that must be taken seriously about the protection of sexual morality, moreover, it is a guide that invites the young and inexperienced mistrel group of the period to be careful against the "mahbûb". The text, in which themes such as restraining desires, lust training, taking lessons from life experiences, and appreciating the words of ancestors are intensely covered, is also a document that testifies to the sexual preferences of certain groups at the time it was written. The text is also; although it is tried to be veiled with the pre-acceptance of the counsel for the genre, it is a reflection of the fact that humor appears in the form of sexuality in every period and the relationship between humor-sexuality / slanghumor. The main purpose of this study is to present the criticized text of this work, which was found in the poetry journals (poetry anthology) of the period, to the scientific world. In the part before the critical text of the study, summary information about the genre and the author of the Book on Ethics and details about the form and content of the Book on Ethics is given.
doi:10.17719/jisr.11361 fatcat:wt5qau2vcvbf7hc4zqeiaox3au