EBÛ L-HASEN ES-SİNDÎ NİN BİRGİVÎ NİN ESERİNE YAZDIĞI MENHELÜ L-HÜDÂT İLÂ MU'ADDİLİ S-SALÂT ADLI ŞERHİ ÇERÇEVESİNDE TA'DÎL-İ ERKÂN KAVRAMI

Ahmet AYDIN
2019 Journal of International Social Research  
Öz Bu çalışma taʻdîl-i erkân kavramını Birgivî'nin (v. 981/1573) bu konuya hasrettiği şöhret bulmuş eseri Muʻaddili's-Salât'ı ve bu eserin şerhi olan Menhelü'l-hüdat çerçevesinde incelemeyi hedeflemektedir. Birgivî mezhep içerisinde bu konudaki meşhûr görüşü eleştirmek ve döneminde gördüğü eksikliklere karşı taʻdîl-i erkâna riâyet edilmesini vurgulamak üzere bu risâlesini kaleme almıştır. Rükû ve secdede olduğu gibi kavme ve celsede de itmiʻnânın vâcip olduğunu göstermek bu risâlenin
more » ... isâlenin yazımındaki temel hedeflerden birini teşkil etmektedir. 18. yüzyıl ihyâ hareketlerinin içerisinde yetiştiği Medineli bir ulemâ grubunun tanınmış hocalarından biri olan Ebû'l-Hasen es-Sindî taʻdîl-i erkâna dair görüşlerini arz etmek üzere bu risâleye bir şerh yazma yolunu seçmiştir. Rükû ve secdede taʻdîl-i erkâna uymanın farz olduğunu savunan bu isim gerek mezhebin hâkim görüşüne gerekse Birgivî'nin yaklaşımına aykırı bir hükme varmıştır. Bir Hanefî fakihi olmasının yanı sıra yaşadığı dönemde hadis ilmine dair çalışmaları ile şöhret bulmuş bir isim olan Ebû'l-Hasen es-Sindî mezhebin görüşlerinin sahih rivâyetlere arz edilmesine yönelik yaklaşımı çerçevesinde bu konuyu ele almış ve taʻdîl-i erkana yönelik kapsamlı bir şerh çalışması yapmıştır. Onun Birgivî'nin eserine olan katkıları, ilâve ettiği meseleler ve tenkitlerini ele almak bu çalışmanın ana hedefini oluşturmaktadır. Hâlen yazma hâlinde bulunan ve az sayıda nüshası tespit edilebilen bu risâlenin gün yüzüne çıkarılmasına bu araştırmanın küçük bir katkı sunacağı düşünülmektedir. Bâbürlü dönemi fıkıh literatürü içerisinde değerlendirilebilecek bu risâleye yönelik bir çalışmanın bu dönemdeki zengin fıkıh mirasına işaret etmesi bakımından da önem arz ettiği söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Birgivî, Ebû'l-Hasen es-Sindî, TaʻDîl-İ Erkân, İtmiʻNân. Abstract This article aims to examine the concept of ta'dil-i erkan in the context of Birgivi's famous work Muaddili's-Salat (v. 981/1573) and Abu'l-Hasan b. Muhammed Sadık es-Sindi's (1125-1187 / 1713-1773) commentary on this work Menhelü'l-hüdat. Birgivi wrote this treatise to criticize the view accepted by his denomination and the people of his time and to emphasize the concept of tadil-i erkan. It is one of the goals of writing this treatise to show that the itmi'nan is the wisdom in kavme and celse as it is in the rüku and secde. Abu'l-Hasan es-Sindi, one of the leading scholars of a group of scholars in Medina, who educated the leaders and teachers of the 18th century reform movement, commented this work to defend his views on taʻdil-i erkan. This name asserted that it is assumed to taʻdil-i erkan in ruku and secde. This view is contrary to both the basic view of the denomination and the provision of Birgivî. In addition to being a Hanafi faqih, as well as being a notorious name for his studies on the study of the hadith, Abu'l-Hasan es-Sindi discussed this issue within the framework of his approach towards comparing the views of the sect with the authentic narrations. It can be said that she wrote a comprehensive commentary on taʻdil-i erkan. One of the main objectives of this study is to examine the contributions and criticisms of Abu'l-Hasan es-Sindi. It is thought that this study will make a small contribution to the day-to-day exposures of these cases, which are still in a state of writing and can be detected in a small number of writing copies. A study on this work, which is included in the juridical studies of the Babur's period, is important in terms of showing the rich heritage of this period. GİRİŞ Namazın rükûnlerinin taʻzim ifade etmesini, bu rükûnlerin tam olarak birbirinden ayrılabilmesini ve dışarıdan bakan bir kimsenin ibadetinde aceleci davrananların yaptığı işi bir oyun-eğlence ve bütünlük arz etmeyen tutarsız hareketler zannetmemesini sağlamak gibi hikmetlere matuf olan taʻdîl-i erkân (Şah Veliyyullah, 2010, c. II,43) namaz konusunda üzerinde önemle durulan bir konudur. Namaz kılan bir kimsenin rükû ve secde yaparken, rükûdan doğrulduğunda (kavme) ve iki secde arasında oturduğunda (celse) namazın rükûnlerinin yerine getirilebilmesi için vücudun gerekli olan hâli tam olarak alması ve bu rükûnlerin kemâliyle gerçeklemesini sağlamak üzere dikkat edilmesi gereken hususlar taʻdîl-i erkân kavramıyla ifade edilmiştir. Fıkıh âlimleri bu kavram çerçevesinde taʻdîl-i erkânın hükmü, namazın rükûnlerinden biri olup olmadığı, ölçüsünün nasıl tespit edileceği ve yerine getirilmemesinin doğuracağı neticeleri tartışma konusu etmişlerdir. Fıkıh literatüründe bu konuyu ele alan monografiler içerisinde en
doi:10.17719/jisr.2019.3176 fatcat:7frzg43whvczrnhnrinxr43xje