Nooit meer bladeren?

Marcel Broersma
unpublished
Digitale krantenarchieven als bron Historici die zich bezighouden met de geschiedenis van journalistiek en gedrukte media hebben geen gebrek aan bronnen. 1 Verreweg de meeste kranten en tijdschrif-ten zijn integraal bewaard gebleven op redacties, in archieven en bibliotheken. Toe-gegeven: met de beschikbaarheid van redactie-en bedrijfsarchieven die nuttig zijn voor het schetsen van de context waarin media tot stand kwamen, is het minder rooskleurig gesteld. Maar de verzamelde leggers van
more » ... leggers van kranten en tijdschriften bieden een prachtig inzicht in enerzijds de inhoud van het nieuws, en de representatie van historische ontwikkelingen en gebeurtenissen, en anderzijds in veranderingen in de journalistiek zelf. Het repeterende karakter van berichtgeving en de volledigheid van overlevering bieden de mogelijkheid processen langdurig vergelijkend te analyseren in de tijd. Historici hebben zich tot op heden echter nauwelijks raad geweten met de omvang en rijkdom van deze bron. Hoe moesten zij zich een weg eten door deze rijstebrijberg van informatie? De grootschalige digitalisering van kranten biedt mogelijkheden om onderzoek voortvarender ter hand te nemen. Het meest in het oog springende voordeel is dat de krant als bron toegankelijker wordt. Belemmeringen van tijd en afstand worden opgeheven; vanachter hun bureau kunnen onderzoekers collecties op elk gewenst moment raadplegen en gemakkelijk doorzoeken. Krantenarchieven waarvoor men voorheen naar verschillende steden moest reizen, zijn nu op één virtuele plek in samenhang te bekijken en met één vraag tegelijkertijd doorzoekbaar. De site Histo-rische Kranten van de Koninklijke Bibliotheek bevat bijvoorbeeld naast kranten die op verschillende plekken in Nederland worden bewaard, ook exemplaren uit de voormalige koloniën in de Oost en West evenals zeldzame exemplaren uit lastig toe-gankelijke archieven in bijvoorbeeld Rusland en het Vaticaan. Ook buitenlandse kranten zijn in toenemende mate beschikbaar via al dan niet commerciële portals als The British Newspaper Archive, het Franse Gallica en Amerikaanse Proquest Historical Newspapers. 2 * Marcel Broersma is als hoogleraar Journalistieke Cultuur en Media verbonden aan de Rijksuniversi-teit Groningen en het Groningen Centre for Journalism Studies. Hij leidt hier momenteel het door NWO gesubsidieerde VIDI-project "Reporting at the Boundaries of the Public Sphere. From, Style and Strategy of European Journalism, 1880-2005". Hierin wordt bestudeerd, onder meer via een groot-schalige inhoudsanalyse van negen Britse, Franse en Nederlandse kranten, hoe journalistiek en berichtgeving van vorm en karakter veranderden in de lange twintigste eeuw. Broersma is lid van de wetenschappelijke adviescommissie van het krantendigitaliseringsproject van de Koninklijke Biblio-theek en redacteur van TMG.
fatcat:w3a2psqsnvdddbhmr6nm5ymnma