KADI BURHANEDDİN ve NESÎMÎ'NİN ŞİİRLERİNDE GEÇEN BİTKİ VE HAYVAN ADLARI ÜZERİNE

Sibel Murad
2019 Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature  
ÖZET Selçuklular döneminde bilim dili olarak Arapçanın, edebiyat dili olarak da Farsçanın kullanılması Oğuz Türkçesinin yazı dili olmasını zorlaştırmıştır. Selçukluların yıkılmasından sonra yaşanan Anadolu Beylikleri döneminde, Oğuz Türkçesi yazı dili olarak kullanılmaya başlanmıştır. 13.-15. yüzyıllar arasında Anadolu'da farklı konularda tercüme ve telif birçok eser verilmiştir. Bu eserlerden halkı eğitmek amacıyla yazılanlar genellikle Oğuz Türkçesiyle verilirken, edebî eserlerde Arapça ve
more » ... sça, Selçuklu Dönemi kadar olmasa da varlığını sürdürmeye devam etmiştir. Bu dönemde Oğuz dil dairesi içinde yaşamış şairlerin şiirlerinde kullandıkları Türkçe kelimeleri tespit etmek, gerek şairlerin yaşadıkları coğrafya çerçevesinde oluşan Türkçe bilincini belirlemek, gerekse şairin muhayyilesinde yaşayan Türkçe kelime hazinesini ortaya koymak bakımından önemlidir. Bir şairin şiirlerinde kullandığı kelimeler, o şairin hayal dünyasının fotoğrafıdır düşüncesinden hareketle bu çalışmada Anadolu'da yaşayan Kadı Burhaneddin'le (öl. 1398), onunla yakın dönemde yaşamış olan Seyyid Nesîmî'nin (öl. 1417 ?) şiirlerinde bulunan bitki ve hayvan adları karşılaştırılacaktır. Mukayese edilecek olan bu iki şairin en önemli ortak özelliği, şiirlerinde Azerbaycan Türkçesi özelliklerinin bulunmasıdır. Çalışmada, bu şairlerin şiirlerinde geçen bitki ve hayvan adları tespit edilerek Türkçe bitki ve hayvan adlarının hangi sıklıkla kullandıkları ortaya konacak, bitki ve hayvan adlandırmalarında tutulan yol ve şairlerin bu sözcükleri kullanım yeri ve biçimi üzerinde değerlendirmeler yapılacaktır. ABSTRACT Arabic was used in Great Selcuks and Anatolian Selcuks as a science language and Persian language was used as a literature language. Anatolian Beyliks were founded after the Great Selcuks and in this period Oghuz Turkish was used in manuscripts. Many manuscripts were writed in Anatolia between 13-15 centuries. This manuscripts which were writed in Oghuz Turkish aimed to instruct society. At the same time Arabic and Persian language continued same period in literature but not in Selcuks time. To determine the words which showes us the literature's geography, poets's imaginations with Turkish words and Turkish word treasury in poems in Oghuz Turkish time is important. This study compare plant and animal names in poems of Kadi Burhaneddin and Nesimi who lived in Anatolia in 14. century. To compare the words showes us their imagination ability with Oghuz Turkish words. Kadi Burhaneddin and Nesimi's most popular property is using of early Azerbaijani Turkish. There are many question. This study aims to find answers. How many times did they used Turkish plant and animal words? What was the method? Where did they used these words? These are main questions in this study.
doi:10.20322/littera.529633 fatcat:26a262q6yvd6dkcp5mnoqxmya4