O Młodej Polsce z klasą, erudycją i finezją. Rec.: Jan Tomkowski, Szkice młodopolskie. Warszawa 2016

Grażyna Legutko
2018 Pami?tnik Literacki  
gRAŻynA legUTKO Uniwersytet jana Kochanowskiego, Kielce O MŁOdej pOlSce z KlASą, eRUdycją i Finezją j a n T o m k o w s k i, SzKice MŁOdOpOlSKie. Warszawa 2016. instytut Badań literackich pAn, ss. 288. Książka jana Tomkowskiego gromadzi tradycyjne teksty historycznoliterackie 1 , choć nie ma w niej tradycyjnych -typowych dla wielowątkowego zbioru prac krytycznych -wstępu i zakończenia. ich funkcje przejmują: świetnie napisany szkic pierwszy, Rok 1890, zapowiadający różnorodną tematykę tomu,
more » ... tematykę tomu, oraz szkic ostatni, który wieńczy rozważania mieszczące się w granicach czasowych wyznaczonych przez formację Młodej polski, poświęcony jest zaś omówieniu wytwornych książek epoki. Oba szkice wychodzą poza szczegół badawczy, stanowią próbę szerszego spojrzenia na życie literackie przełomu XiX i XX wieku. Artykuł otwierający Szkice młodopolskie zawiera ciekawą propozycję interpretacji kluczowego dla periodyzacji Młodej polski roku 1890, funkcjonującego w powszechnej świadomości -głównie za sprawą Kazimierza Wyki -jako data przełomu literackiego, zamykająca epokę starą i rozpoczynająca nową, znamionująca początek objawów sztuki modernistycznej. na przekór autorowi Modernizmu polskiego Tomkowski traktuje tę datę jako istotny moment, w którym pozytywiści spotykają się mentalnie z młodopolanami, a ci z kolei aktualizują myśli romantyków. najbardziej interesują go te wydarzenia, które -zamiast dzielić -łączą przedstawicieli odmiennych generacji i sytuują się ponad sztucznym, arbitralnym podziałem A b s t r a c t AnnA MARTUSzeWSKA professor emeritus University of gdańsk pRUS degRAded The review discusses Monika piątkowska's book Prus. Śledztwo biograficzne (Prus. a Biographical Investigation) in which the experience of fictional characters from the writer's pieces (mainly protagonists from humorous tales selected in a biased way) are identified with the processes taking place in his mind. prus' mind, as a matter of principle, is depreciated, and e.g. the analyses of prus' handwritten notes on composition often mistakenly understood by piątkowska lead her to formulating a thesis that they are effects of the writer's mental disorder. Regardless of it, alongside to ignorance of prus' masterpieces (especially Emancypantki áEmancipated Womenñ) we oftentimes face academic dishonesty; in order to support her view on low value of the writing, piątkowska at times uses manipulates quotes, and her comparison of prus' works to these of other writers almost always leads to the former's depreciation, e.g. to accusations of lack of patriotism.
doi:10.18318/pl.2018.3.15 fatcat:cbk2iwpn6baspauz2nngps5fdq