DIE AANWENDING VAN DIE VIER SKEPPINGSELEMENTE AS TIPEREND VAN DIE NOVELLE

M Du Plessis
unpublished
Potchefstroomkampus Opgedra aan my dierbare ma en aan my vriendin, Rita Biichner, wat nie een die "vrede van voleindiging" saam met my kon smaak nie. BEDANKINGS Opregte dank aan • my promotor, prof. Hans du Plessis, en medepromotor, dr. Franci Greyling, vir hulle leiding, • my familie, vriende en kollegas vir hulle aanmoediging en ondersteuning, • die personeel van Ferdinand Postma-Biblioteek vir al die hulp. 'n Spesiale dankwoord aan Susan Lombaard, Lynn Kriiger en Ferdinando de Sousa vir
more » ... o de Sousa vir hulle hulp met die afronding van die proefskrif. Die grootste dank aan God, die Alomteenwoordige Fokalisator Mei 2008 OPSOMMING Die aanwending van die vier skeppingselemente as tiperend van die novelle SLEUTELTERME: genre, novelle, nouvelle, novella, novela, novelette, novelet, Novelle, short novel, struktuurelemente, aspecten, narratiewe elemente, skeppingselemente, skryftegnieke. In hierdie studie word gepoog om die literere genre, die novelle, vanuit 'n praktiese Skryfkunsoogpunt te belig. Die vestiging van Skryfkuns as onderrigbare universiteitsdissipline in Suid-Afrika word gekenmerk deur Skryfkunsopleiding in verskillende genres. Opleiding in die aard van die novelle en die praktiese beoefening van hierdie prosasoort in die praktyk toon egter leemtes. Die doel van hierdie novelle-ondersoek is dus om 'n praktykgerigte skryfteoretiese novellebenadering voor te stel vir toepassing in Skryfkunsopleiding. Die begrip genre word ondersoek om die novelle binne die genre-indeling te begrond. Daarna volg 'n literatuurondersoek na die oorsprong, aard en historiese ontwikkeling van die novelle sodat die Skryfkunsstudent (veral op universiteitsvlak) horn kan vergewis van die literere tradisie van die novelle. Die klassieke en moderne novelle geniet aandag terwyl die verwarrende terminologie vir die novelle so ver as moontlik in perspektief geplaas word. 'n Aantal novelledefinisies uit verskillende tydperke kom aan bod om vas te stel watter gemeenskaplike kenmerke die novelle van die klassieke tye af tot vandag toe openbaar met die oog op 'n novelle-omskrywing in Hoofstuk 7 as deel van my novellebenadering. Om die novelle met sy saamgeperste struktuur as eiesoortige genre uit te lig, word na spesifieke skryftegnieke gekyk wat die skrywer kan aanwend om die novelle te onderskei van ander prosasoorte. Die vier skeppingselemente, gebeure, karakter, tyd en ruimte soos wat die proefskrif-titel aandui, dien as uitgangspunt. Omdat hierdie elemente 'n gegewe in alle prosasoorte is, kan die skeppingselemente nie op sigself genre-en spesifiek novelle-onderskeidend wees nie. Daarom word dieper gekyk na skryftegnieke wat die skrywer binne die skeppingselemente kan toepas om die saamgeperste struktuur van die novelle te verkry. Hierdie tegnieke noem ek verdigtingstegnieke. 'n Eietydse selfgeskrewe novelle, Die Here III, verskyn in Hoofstuk 6 as praktiese toepassing van hierdie verdigtingstegnieke. As tyds-en kultuurgebonde genre het die novelle vanselfsprekend veranderings ondergaan. Die rol wat gebeure, karakter, tyd en ruimte speel, het klemverskuiwings met betrekking tot prominensie ondergaan sonder om myns insiens die kern van die novelle aan te tas. Die klemverskuiwings wat die skeppingselemente in Veldslag (1965) van Karel Schoeman en in Die Here III openbaar, word afsonderlik op 'n prominensie-glyskaal vir elke novelle aangedui. Die gevolgtrekking in Hoofstuk 7 bevat 'n voorgestelde praktykgerigte skryfteoretiese novellebenadering wat die Skryfkunsdosent aan die Skryfkunsstudente behoort te kan voorhou. Die novellebenadering bestaan uit drie komponente: verdigtingstegnieke vir die voornemende skrywer, moontlike klemverskuiwings ten opsigte van die skeppingselemente asook 'n novelle-omskrywing wat ook betrekking het op eietydse novelles wat ek nuwemillenniumnovelle(s) noem. Daar moet beklemtoon word dat die novellebenadering nie 'n resep met vaste reels is vir 'n geslaagde novelle nie. Die skeppingsproses is te uniek met deurslaggewende aspekte wat by die skrywer self berus soos sy oorspronklikheid en skryfvernuf. Die begrip novellebenadering skakel hopelik die idee van resepmatigheid uit. Dieselfde geld vir die gebruik van novelle-omskrywing in plaas van 'n meer geslote novelledefinisie. ABSTRACT Typical application of the four creative elements in the novella KEY CONCEPTS: genre, novelle, nouvelle, novella, novela, novelette, novelet, Novelle, short novel, structural elements, aspecten, narrative elements, creative elements, writing techniques. This study attempts to highlight the novella from a practical Creative Writing point of view. The establishment of Creative Writing as a teachable university discipline in South Africa is characterised by Creative Writing tutoring in various genres. However, there are voids to be filled in tutoring the nature of a novella and the writing thereof. The objective of this investigation into the novella is to propose a practical writing and theoretical novella approach for application in tutoring Creative Writing. The concept of a genre is investigated to place the novella within the genre categorisation, followed by research of literary sources to determine the origins, nature and historical development of the novella. This background information is essential for Creative Writing students (particularly on tertiary level) to gain knowledge of the literary tradition of the novella. The classical and modern novellas enjoy attention, while confusing terminology for the novella is placed in perspective as far as possible. Some novella definitions from different periods are presented to determine the common characteristics of the novella. These characteristics are important to describe the novella as part of my novella approach. It is essential to look at densification techniques that a writer may apply in order to highlight the novella with its concentrated structure as a particular genre. The four creative elements, event, character, time and space indicated in the title of the thesis, serve as point of departure as these elements are essential in all prose types. Based on this, the creative elements cannot define the novella specifically in their own right. A deeper insight into the writing techniques that the writer may use in the application of the creative elements to obtain the compressed structure of the novella is essential. The densification techniques are discussed based on the deduced techniques in Veldslag (1965) by Karel Schoeman. A personally created new millennium novella, Die Here III, is contained in Chapter 6 as a practical application of the densification techniques and a discussion thereof. As a time and culturally bound genre the prominence of event, character, time and space are subject to changes. Some of these changes revealed in the creative elements of Veldslag and Die Here III, are shown individually according to a sliding scale for each novella. The conclusion in Chapter 7 contains a proposed practical approach to the novella that the tutor in Creative Writing may apply. The approach to the novella involves three components: densification techniques for aspirant writers, possible shifts in the prominence of the creative elements and a description of a novella that also relates to the new millennium novella. It is important to emphasise that the approach to the novella does not contain fixed rules for the writing of a successful novella. The term novel approach hopefully disbands the idea of a fixed recipe. The same applies to the description of a novella in stead of a more closed novella definition.
fatcat:2iusnabcizbbja32oqkhxi7gfy