Improving the national qualifications system as a factor in the formation of a new quality of human capital
Совершенствованиенациональной системы квалификаций как фактор формирования нового качества человеческого капитала

Azim -khan Satybaldin, Ildar Dauranov, Zaure Chulanova, Naz -erke Abilka yir
2020 The economy: strategy and practice  
Түйін Жұмыстың мақсаты -экономиканы цифрландыру жағдайында еңбек нарығындағы адами капиталдың сапасын жақсарту мақсатында біліктілік жүйесін қалыптастыру тәсілдерін зерттеу. Мақалада ұлттық біліктілік жүйесін (ҰБЖ) құру негізінде кәсіптік және білім беру саласын сапалы жаңғырту мәселелері талқыланады. ҰБЖ-нің негізгі элементі болып табылатын кәсіби стандарттарды әзірлеу әдіснамасы зерттеліп, құзыреттілікке негізделген әдісті қолдана отырып, осы процесті жетілдіру бойынша ұсыныстар беріледі.
more » ... ыстар беріледі. Зерттеу нәтижелері қазіргі уақытта Қазақстанның ҰБЖ өзінің қалыптасу қезеңінде екенін көрсетті. Оның үстіне оның қалыптасу процестері өте күрделі және қарама-қайшы. ҰБЖ-нің қазіргі модельдерінің құрамы мен мазмұнын талдау негізінде анықталған басты кемшілік -бұл мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарттары мен білім беру бағдарламалары сияқты іргелі элементтердің болмауы, бұл тәжірибемен сыналған дамыған елдердің озық тәжірибелеріне қайшы келеді. Негізгі әдіснамалық проблема -қазіргі уақытта дамыған ұлттық және салалық біліктілік шеңберлерінде және кәсіби стандарттарда цифрлық құзыреттер тәуелсіз компонент ретінде енгізілмеген. Ұйымдастырушылық проблема жеткіліксіз үйлестірілген және тиімді институционалдық және ұйымдастырушылық механизмде жатыр, бұл қазіргі мемлекеттік атқарушы органдардың жүйесінде бар кедергілерге байланысты. Бұл еңбек және білім беру салаларына әсер ететін ҰБЖ құру жөніндегі жұмыс жеткілікті түрде өзара байланысты емес және уақыт бойынша үйлеспегенінен көрінеді. ҰБЖ: қалыптастырудың қазіргі қолданыстағы институционалдық және ұйымдастырушылық механизмын жетілдіру үшін уәкілетті мемлекеттік орган немесе даму институтын құру туралы мәселені қарастырған жөн. Бұл адами капиталдың жаңа сапасын қалыптастыру үшін жағдай жасауға бағытталған және ішкі және сыртқы еңбек нарығындағы оның бәсекеге қабілеттілігін арттыруға бағытталған толыққанды тиімді ҰБЖ құру бойынша жұмыстың ауқымы мен күрделілігіне байланысты. Түйін сөздер: ұлттық біліктілік жүйесі, құзыреттілік, адами капитал, кәсіби стандарттар, білім Аннотация Целью работы является исследование методологических и организационных подходов к формированию национальной системы квалификаций (НСК) в аспекте повышения качества человеческого капитала на рынке труда в условиях цифровизации экономики. В статье рассматриваются вопросы качественной модернизации профессионально-образовательной сферы. Исследуются методологические подходы к разработке профессиональных стандартов, являющихся ключевым элементом НСК, и даются рекомендации по совершенствованию этого процесса с использованием компетентностного подхода. Результаты проведенного исследования показывают, что в настоящее время НСК Казахстана находится на стадии становления. При этом процессы ее формирования протекают достаточно сложно и противоречиво. Основной недостаток действующей модели НСК, определенный на основе анализа ее состава и содержания, заключается в том, что формирование входящих в нее основополагающих элементов осуществляется без должной организационно-методологической взаимосвязи между собой. Это обусловлено наличием двух групп проблем -методических и организационных. Основная методическая проблема состоит в том, что в разработанных в настоящее время отраслевых рамках квалификаций и профессиональных стандартах не предусмотрено включение в качестве самостоятельного компонента цифровых компетенций. Организационная проблема заключается в недостаточно согласованном и эффективном институциональноорганизационном механизме, что обусловлено существующими в действующей системе государственных исполнительных органов ведомственными барьерами. Это проявляется в том, что работы по формированию НСК, затрагивающей сферы труда и образования, недостаточно увязаны между собой и не синхронизированы во времени. В целях совершенствования используемого в настоящее время методического обеспечения и институционально-организационного механизма формирования НСК целесообразно рассмотреть вопрос о 1 Директор Института экономики КН МОН РК, д.э.н., профессор, академик НАН РК,
doi:10.51176/jesp/issue_3_t1 fatcat:gcyhyel27rfulcwvebsfbdyqza