Gaziantep Tarihi Su Sistemi Ve Su Yapıları

Meltem Uçar
2016 Middle East Technical University Journal of the Faculty of Architecture  
GAZİANTEP TARİHİ SU SİSTEMİ VE SU YAPILARI METU JFA 2016/2 73 GİRİŞ İnsanlar tarih boyunca yaşamın temel gereksinmelerinden biri olan suyu kullanmaya ve gücünden korktukları sudan korunmaya yönelik yapılar inşa etmişlerdir. Suyun yıkıcı etkisinden korunmak için kanal, set; suyu yaşamsal faaliyetlerde kullanmak için sarnıç, kuyu, su yolu, su dolabı, çeşme, yalak, şadırvan, havuz, hamam, çamaşırhane; suyun varlığından yararlanarak hendek gibi savunma amaçlı yapılar; suyun gücünden yararlanarak su
more » ... den yararlanarak su değirmeni ve baraj gibi yapılar tasarlamışlardır. Yaşamın kaynaklarından olan su, yerleşik düzene geçen her toplumun en önemli ihtiyaçlarından biri olmuştur. Su problemini çözmek için en kolay çözüm, su kenarına yerleşmektir. Birçok medeniyet su kenarında kurulmuştur. Akar veya durgun bir su kaynağının yanına yerleşilse bile suyun alınması, dağıtılması, kullanılması, sudan yararlanılması her zaman bir yapı inşa gereğini ortaya koymuştur. Bununla birlikte güvenlik veya başka nedenlerle su kaynağından uzak yerlere yerleşmek gerektiğinde veya suyun yetersiz olması durumlarında da suyun taşınması ve saklanması için yeni su yapılarına ihtiyaç duyulmuştur. Yaşam için temel gereklilik olmasının yanı sıra, suyun insanlar üzerinde ruhani etkileri de vardır. Suyun varlığı ve sesi insanları dinlendirir, huzur verir. Ruhani etkilerine bağlı olarak su tedavi amaçlı kullanılmıştır. Sadece tedavi merkezlerinde değil, konutlarda ve kamu kullanımına açık yapılarda da suyun sesinin ruhani etkisinden yaralanmak için havuzlar, çeşmeler, selsebiller yapılmıştır. Suyun taşıdığı anlamlar da vardır; yola giden kişinin arkasından su dökülür; dilekler suya atılır; su azizdir, berekettir, kısmettir. Suyun varlığa dönüşen bütün kullanım biçimleri; hem yapıya dönüşmüş somut varlık olarak hem de kişiler ve toplumlarca atfedilen anlamlarla somut olmayan varlık olarak insanlık tarihinin önemli bir parçasıdır. Su yapılarının yapımı, işlevi, taşıdığı anlamı ve su ile ilgili adet, örf ve
doi:10.4305/metu.jfa.2016.2.4 fatcat:cklfvcrzk5aipl6ls7rbqalqoy