"O zachowaniu się przy stole", czyli językowa kreacja obyczajów biesiadnych w Krzyżakach Henryka Sienkiewicza

Leonarda Mariak
2010 Poznańskie Studia Polonistyczne Seria Językoznawcza  
O zachowaniu się przy stole", czyli językowa kreacja obyczajów biesiadnych w Krzyżakach Henryka Sienkiewicza Konstanty Wojciechowski w rozprawie poświęconej twórczości Henryka Sienkiewicza tak pisał o realiach społeczno-obyczajowych w Krzyżakach: "Obrazów "rodzajowych", charakteryzujących wiek XV, znajdujemy w powieści niemało. Autor dba o to, by ludzi ówczesnych pokazać w rozmaitych sytuacjach, u siebie w domu i w gościnie, w kościele, w podróży, na dworze i w gospodzie" 1 . Ze słów badacza
more » ... Ze słów badacza wynika, że polska rzeczywistość obyczajowa przełomu XIV i XV wieku wykreowana w powieści jawi się jako obraz niezwykle bogaty i zróżnicowany, ponieważ pisarz starał się odnieść (w mniejszym lub większym zakresie) do wszystkich aspektów egzystencji ówczesnych Polaków. Do ciekawszych przejawów życia codziennego, choć niezbyt często poruszanych na kartach powieści, należą obyczaje biesiadne oraz sztuka kulinarna w średniowiecznej Polsce. Realia te uatrakcyjniają fabułę powieści, ponieważ dają czytelnikom możliwość przyjrzenia się bohaterom działającym w różnych sytuacjach: codziennych i oficjalnych, dzięki nim postacie i ich życie stają się bardziej wiarygodne i prawdziwe. Ponadto, pomimo że przykłady scen biesiadnych i kulinariów nie są zbyt częste w Krzyżakach, a ich opis charakteryzuje się dużą ogólnikowością, wprowadzenie ich do powieści uzupełnia obraz obyczajów badanej epoki, zwiększa sugestywność i realizm tej sfery życia codziennego. Z tego choćby względu warte są omówienia. Z uwagi na znikomą liczbę bezpośrednich źródeł zawierających sprawdzone informacje na temat historii kulinariów i zwyczajów biesiadnych w średniowiecznej Polsce Sienkiewicz odwołał się do dwóch tekstów historycznych: Karola Szajnochy Jadwiga i Jagiełło oraz Aleksandra Przeździeckiego 1 K. Wojciechowski, Henryk Sienkiewicz, Lwów-Warszawa 1925, s. 105. Poznańskie Studia Polonistyczne Seria językoznawcza 17 (37)
doi:10.14746/pspsj.2010.17.14 fatcat:psehwzikbbeqhm5w224wofmhxu