Box-Jenkins Yöntemi ve Winter s Üstel Düzgünleştirme Yöntemi ile Türkiye de Ticari Yumurta Üretiminin Modellenmesi ve Geleceğe Yönelik Öngörüsü

Özlem KAYMAZ
2018 Eurasian Journal of Veterinary Sciences  
Öz Amaç: Ticari yumurta tavukçuluğu sektöründe yaşanan büyük gelişmeler ve Türkiye'nin potansiyel ihracat pazarlarının önemli bir kısmına yakın olması nedeniyle bu sektöre ilgiyi arttırdı. Bu çalışmanın amacı, 2010-2018 yılları arası Türkiye ticari yumurta aylık üretimine ilişkin zaman serisinin Box-Jenkins ve Winter's Üstel Düzgünleştirme yöntemi ile modellenmesi ve bu modellerin kıyaslanarak öngörülerinin değerlendirilmesidir. Gereç ve Yöntem: Veri, Türkiye İstatistik Kurumu (TUİK) veri
more » ... u (TUİK) veri tabanından 2010 ile 2018 yılları arası ticari yumurta tavukçuluğu üretimine ilişkin aylık bazda üretilen yumurta miktarlarıdır. Bu çalışmada, zaman serisi analizlerinde mevsimsel birleştirilmiş otoregresif hareketli ortalama (SARIMA) yöntemi ve Winter's üstel düzgünleştirme yöntemi kullanılarak öngörüler elde edilmiştir ve öngörü modelleri RMSE, MAPE ve MAE ile karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Model uyum kriterlerine bakıldığı zaman, Winter's üstel düzgünleştirme yönteminin Box-Jenkins yöntemine göre veriyi daha doğru açıkladıkları söylenebilir. Winter's üstel düzgünleştirme yönteminden çarpımsal model, MAPE ve MAE değerleri daha küçük çıktığı için tercih edilir. Öneri: Çarpımsal Winter's üstel düzgünleştirme yönteminden elde edilen modele göre 2017 yılı baz alındığında, tavuk yumurtası üretim miktarının 2018 yılında %3.27, 2019 yılında ise %7.69 artacağı öngörülmektedir. Böylece 2018-2019 yılları arasında Türkiye ticari yumurta üretiminde artış beklenmektedir. Elde edilen öngörü değerleri, ticari yumurta tavukçuluğu sektöründe ilgili karar alıcılara yön göstermesi ve üretim planlaması yapabilmesi açısından faydalı olabilir. Abstract Aim: The developments in the poultry industry, due to its closeness to an important part of Turkey's potential export markets has increased the interest in this sector. The aim of this study was to evaluate between January (2010) and February (2018) of time series related to commercial egg monthly production in Turkey, with Box-Jenkins and Winter's exponential smoothing method and comparison of the forecast models. Materials and Methods: Data was obtained from Turkey Statistical Institute (TUIK) database which related to commercial egg monthly production in Turkey between 2010 to 2018. In this study, the predictions obtained by using the seasonal autoregressive integrated moving average (SARIMA) and Winter's exponential smoothing method and the forecast models were compared with RMSE, MAPE and MAE criterions. Results: When we look at the model of accuracy measures, it can be said that Winter's exponential smoothing is more accurate than Box-Jenkins method. The multiplicative model of Winter's exponential smoothing method is preferred because the MAPE and MAE values are smaller. Conclusion: According to multiplicative Winter's exponential smoothing method, it is predicted that commercial egg production will increase 3.27% in 2018, 7.69% in 2019 based on the year 2017. According to results, the amount of commercial egg production tends to increase between 2018 and 2019. Forecasting of commercial egg production can be used in the poultry sector and useful for better decision making and production planning for the future.
doi:10.15312/eurasianjvetsci.2018.193 fatcat:gozhrmsrzvavrjycwfnlu2oq4y