STRES I PSIHOTIČNI POREMEĆAJI

Žana Stanković
unpublished
Klinika za psihijatriju, Klinički centar Srbije, Beograd Kratak sadržaj Stresogeni životni događaji su jedan od etio-loških činilaca u nastanku shizofrenije i dru-gih psihotičnih poremećaja, prema biopsi-hosocijalnom (integralnom) modelu. U uvo-du se navode metodološki probleme koji prate istraživanje značaja traumatskih doga-đaja za nastanak, tok i ishod psihoza. Rezul-tati brojnih studija su potvrdili značaj ovih faktora, koji mogu delovati još u pre i peri-natalnom periodu, kao i u
more » ... , kao i u detinjstvu (seksu-alno i fizičko zlostavljanje) i kasnijim perio-dima života (odrastanje u urbanoj sredini, migracije, etnicitet, diskriminacija zbog po-la, seksualne orijentacije, starosne dobi, hendikepa, izgleda). Psihotični simptomi i stigma vezana za mentalni poremećaj su ta-kođe stresogeni za pacijente ove psihijatrij-ske populacije. "Senzitizacija" je proces pri čemu (ponovljena) izloženost izvesnom do-gađaju povećava bihejvioralni i biološki od-govor na kasniju izloženost sličnom događa-ju, čak i kada kasnija izloženost nije tako in-tenzivna. Interakcija genskih i enviromental-nih faktora (bioloski sinergizam) i disregula-cija osovine hipotalamus-hipofiza-nadbu-breg (HPA), ključnog medijatora u odgovo-ru na stres je mehanizam odgovoran za na-stanak psihoza. Navode se aktuelne dileme vezane za klasifikaciju i dijagnostikovanje akutnih i prolaznih psihotičnih poremećaja, jedine forme psihoza, za koje je postojanje psihosocijalnog traumatskog događaja u pe-riodu koji prethodi razvoju simptoma, jedan od neophodnih kriterijuma za dijagnozu. Ključne reči: stresogeni životni događaji, psihoze, shizofrenija, neurobiološki mehani-zmi, akutni i prolazni psihotični poremećaji
fatcat:lc6sx5wxtvc2lg7zambm64t3r4