MİTOLOJİERDE VE TÜRK DESTANLARINDA KÖPÜK

İBRAHİM DİLEK DİLEK
2018 Turk Dunyasi Dergisi  
Hayatı bir köpük gibi üfleyip elinden, Yakalamıştın vuslatı en güzel yerinden. Özet: Makalede dünya mitolojileri ve Türk destanlarında bulunan köpüğün işlevleri tasnif edilerek değerlendirilmiş, yapılan yorum ve değerlendirmeler metinlerden örneklerle desteklenmiştir. Yaratılışın anlatıldığı ve İslami Türk mitolojisine dair unsurların yer aldığı şiir örnekleri ve çeşitli Kur'an tefsirleriyle birlikte dinî içerikli olmakla birlikte tefsir mahiyeti taşımayan bazı eserler de zaman zaman
more » ... an zaman değerlendirmeye dâhil edilmiştir. Bu değerlendirmelerde köpüğün Kur'an tefsirlerindeki yorumunun divan ve halk şiirindeki kullanım şekilleriyle uyum içinde olduğu görülmüştür. Mitolojiler ve destanlarda köpüğün işlevleri çok yönlüdür: "Tanrı-şeytan, doğum-ölüm, iyi-kötü..." zıtlıkları köpüğün işlevlerinde mitin doğasına uygun şekilde bulunur. Köpüğün deniz, göl, ırmak ya da pınarda bulunması işlevleri bakımından farklılık göstermez. İncelediğimiz mitik metinlerde köpük, yaratılışın tanrısal ve şeytani yanlarında bulunduğu gibi soyların ortaya çıkışının anlatıldığı köken mitlerinde de mevcuttur. Destan ve efsanelerde ise yetenek ve olumlu özellikler kazandırma, sağaltma, diriltme ve besleyici olma işlevlerinin yanı sıra benzetme unsuru olarak da sıkça kullanılır. Abstract: In this paper, the functions of foam in mythologies and Turkish epic have been classified and examples have been provided to support the comments and the analysis. Along with the examples of poetry in which the creation has been depicted and TÜRK DÜNYASI / TURKISH WORLD Dil ve Edebiyat Dergisi / Journal of Language and Literature Türk Dünyası 46. Sayı 68 there are elements from Turkish Islamic Mythology, some interpretations from Quran have been included for the analysis. In these analyses, it has been observed that the functions of foam in the interpretations in Quran were similar to the usage in Ottoman and Folk Poetry. The functions of foam in the mythologies and Turkish epic are multi-directional, there are contrasts such as ' God-Devil, birth-death, good-bad' and these are in correspondence with the nature of myth. There are no differences in the functions such as the existence of foam in sea, lake, river or spring. In the epic texts that we analyzed, the foam exists in the divine and evil aspects of creation and it is also present in the myths of origin, describing the emergence of roots. On the other hand, in epics and myths, it is often used as a metaphor along with the functions of providing talent and positive qualities, healing, resurrection and nourishing.
doi:10.24155/tdk.2018.81 fatcat:c53dkzc7hbdxfccxwopks3iy6y