Spóźniona pamięć

Alicja Magda Łacina
2019 Acta Humana  
Świadkowie świadectw -znaczący tytuł monografii naukowej Anny Mach (2016) odkrywa jedną z kluczowych dla tej pracy kwestię uczestnictwa w procesie postpamięciowego poświadczania. Wnikliwą analizę tekstów, wchodzących w zakres tzw. świadkowania świadectwa, będących wynikiem "spóźnionej", "odziedziczonej" pamięci rozpatrywanej w duchu badań Marianne Hirsch, poprzedza część teoretyczna oraz analityczna. Gruntowne, psychoanalityczne rozważania połączone z przywołaniem kontekstów kulturowych i
more » ... kulturowych i socjologicznych stanowią wprowadzenie do obserwacji poczynionych na literaturze podejmującej zagadnienie Zagłady Żydów w Polsce, recepcji traumy, doświadczenia wojny i trudnej pamięci lub jej zanegowania. Sproblematyzowanie kwestii żydowskiej obecności w polskiej literaturze i obiegu kulturowym po Auschwitz daje możliwość wprowadzenia szerokiego kontekstu kondycji pamięciowej, związanych z nią mechanizmów zapominania oraz odrzucenia odrębności polskiego i żydowskiego doświadczenia wojennego. Zaobserwowanie tego zjawiska, a także procesu stopniowego ujawniania prawdy o Holocauście i związanej z nią odmienności losu Żydów w Polsce, pozwala autorce na wnikliwe zbadanie oraz dostrzeżenie złożoności powojennej traumy i postpamięci drugiego pokolenia po Zagładzie. Niezwykle istotne są tu podjęte zagadnienia lektury "straumatyzowanych" tekstów i określenia kompetencji ich odbiorcy, czy raczej "słuchacza". Usytuowanie badacza-odbiorcy w pozycji tego, który ma znaczący, o ile nie zasadniczy, wpływ na możliwość zaistnienia świadectwa i próby przepracowania traumatycznego doświadczenia, to niezwykle ważna materia analizowanej przeze mnie monografii. Wprowadzenie w recenzowanej publikacji służy przede wszystkim ukazaniu szerokiego kontekstu polskiej literatury dotyczącej doświadczenia wojennego i Zagłady oraz stanu jej obecności w głównym dyskursie. Autorkę interesuje tu okres do przełomowych dla tej kwestii lat osiemdziesiątych, kiedy do Polski
doi:10.17951/ah.2018.9.227-235 fatcat:sctpwf7g5jh77othinze66k5xi