Politiek als hanengevecht of cerebraal systeem. Ideeën over politieke representatie en de invoering van de evenredige vertegenwoordiging in België (1899)

H. de Smaele
1999 BMGN: Low Countries Historical Review  
Politiek als hanengevecht of cerebraal systeem. Ideeën over politieke representatie en de invoering van de evenredige vertegenwoordiging in België (1899) 1 HENK DE SMAELE 'Interrogeons donc cet admirable petit peuple qui bien des fois déjà, a servi de 'laboratoire' à toute l'Europe', schreef Paul Cameau in 1901 in zijn proefschrift over La représentation proportionnelle en Belgique 2 . Hij was van mening dat de evenredige vertegenwoordiging -een kiessysteem waarbij de zetels onder de partijen
more » ... onder de partijen worden verdeeld in verhouding tot het aandeel van de behaalde stemmen, en dus niet volgens de meerderheidsregel -een geslaagd experiment was om uit de crisis van het parlementaire regime te geraken. 'La représentation proportionnelle est l'honneur de la Belgique', schreef ook Henri Charriaut, zaakgelastigde van de Franse regering in België 3 . Er was in Frankrijk ruime academische en politieke belangstelling voor het Belgische parlementaire systeem. Een aantal proefschriften werd gewijd aan het originele kiessysteem, een combinatie van algemeen meervoudig stemrecht en evenredige vertegenwoordiging 4 . De Franse hoogleraar J. Barthélémy analyseerde in 753 pagina's diepgaand het Belgische kiesstelsel en concludeerde: 'La Belgique possède le meilleur mécanisme électoral de l'Europe' 5 . De conservatief-republikein Antoine Lefèvre-Pontalis kwam in zijn comparatieve studie over de electorale systemen in Europa tot gelijkluidende conclusies 6 . België, dat -alweer in een Frans proefschrift -werd omschreven als '[le] pays classique du parlementarisme' 7 , had het -nu precies honderdjaar geleden -als eerste natie aangedurfd om de wetgevende vergadering (Kamer en Senaat) volledig op basis van de evenredige vertegenwoordiging samen te stellen en had daarmee een bijdrage geleverd tot de politieke en institutionele ontwikkeling van de westerse wereld 8 .
doi:10.18352/bmgn-lchr.4999 fatcat:ftgbhcb6pjbyraxnvntwufxbs4