Arkeolojik Alanlarda Bir Sunum Yöntemi Olarak "Arkeoparklar"

Yeliz Keskin, Mine Tanaç Zeren
2018 Mimarlık Bilimleri ve Uygulamaları Dergisi (MBUD)  
Öz Arkeolojik miras, geçmiş dönemlerde yaşamış toplulukların kültürel ve toplumsal düzenlerini yansıtmaktadır. Bilgi ve belge değeri taşıyan arkeolojik eserlerin sürdürülebilirliğinin sağlanması ve korunması, geçmişi öğrenmek ve anlamlandırmak açısından çok önemlidir. Arkeolojik alanların düzenlenmesi, arkeolojik buluntuların onarımının yapılması ve koruma tedbirlerinin alınması bu alanların sürdürülebilirliğinin sağlanması için tek başına yeterli değildir. Arkeolojik buluntuların ve arkeolojik
more » ... alanların sürdürülebilirliğinin sağlanması, ancak kamunun bu alanlara karşı duyarlılık ve koruma bilinci düzeyinin yükselmesi ile mümkün olabilmektedir. Arkeolojik alanların düzenlenmesi ve arkeolojik buluntuların sergilenmesi, ören yerlerinin kamu ile bütünleşmesini kolaylaştırmakta ve toplumların eserlere karşı farkındalık düzeyinin artmasını sağlamaktadır. Bu alanlarda yönetim planı kapsamında belirlenecek olan doğru koruma, sunum ve sergileme yaklaşımları, yapılacak olan analizler ve değerlendirmeler sonucunda belirlenmelidir. Arkeolojik alan yönetim planlarında sıkça rastlanan sergileme ve sunum yöntemlerinden bazıları; arkeolojik alanda sergileme, arkeolojik alan dışında sergileme, müzede sergileme, arkeopark olarak sergileme gibi yöntemlerdir. Arkeopark olarak sergileme, günümüzde gelişmiş ülkelerin ören yerlerinde uyguladığı en güncel yaklaşımlar arasındadır. Özellikle Avrupa ülkelerinde sıkça rastlanan bu alanlar, bir çeşit açık hava müzesi olarak nitelendirilebilmektedir. Arkeoparkların amaçları; kültür varlıklarını korumak, kamuyla bütünleşmesini sağlayarak bilgilendirme yapmak, toplumda koruma bilinci oluşturmak ve geçmiş uygarlıkların sosyo-kültürel özellikleri, mimarileri, yaşam biçimleri hakkında bilgi edinme yollarını güçlendirmektir. Arkeoparkların kapsamında duyulara hitap eden sunum yöntemlerinin, deneysel arkeoloji uygulamalarının ve çeşitli rekreatif aktivitelerin bulunması bu alanların dinamikliğini ve kamunun bu alanlara olan ilgisini arttırmaktadır. Bu çalışma kapsamında arkeoparkların hedefleri, uygulanma nedenleri, ziyaretçiler ve uzmanlar tarafından kullanımı, arkeoparkların tasarım kriterleri bu alanlarda uygulanan mimari yaklaşımlar, deneysel arkeoloji uygulamaları, canlandırmalar ve arkeoparklarda uygulanan diğer sunum yöntemleri seçilen arkeopark örnekleri üzerinden aktarılmaktadır. Anahtar Kelimeler: Arkeopark, koruma, sunum, açık hava müzesi, deneysel arkeoloji. Abstract Archaeological heritage, represents the cultural and social order of societies who lived in past eras. In order to learn and explain the past, it is crucial to sustain and preserve the artifacts that has informational and documentation value. It is not single handedly sufficient arranging archaeological sites, restoring artifacts and Süleyman Demirel Üniversitesi Mimarlık Bilimleri ve Uygulamaları Dergisi Araştırma makalesi MBUD 2018, 3(2):110-124.
doi:10.30785/mbud.439805 fatcat:pzstyh6q3ne6bkj4kqg7decfgu