Ernst Troeltsch Düşüncesinde Din ve Toplum

Merve Reyhan Baygeldi
2016 5. Türkiye Lisansüstü Çalışmalar Kongresi Bildiriler kitabı   unpublished
Giriş Din ve toplum antik dönemden bu yana sosyal bilimlerde tartışılan konular arasında gündemdeki yerini korumuştur. Bu yüzden bu iki kavram da zengin bir muhtevaya sahiptir. Din ve toplum farklı zaman ve coğrafyalarda farklı anlamlar yüklenmiştir. Özellikle XIX. yüzyılda bu anlamların zıtlıklarının yükseldiği hususlar ön plandadır. Perspektifler arasında antagonistik ilişkinin hakim olduğu bu dönem ve sonrasında pozitivizm ve anlamacı yaklaşımın dikkat çektiğini söyleyebiliriz. Ampirik olan
more » ... iriz. Ampirik olan ve olmayan arasında hiyerarşik ilişki kuran pozitivizm, doğa bilim metodolojisine yakın bir yol izlemekte bir beis görmez. Bu zemin çerçevesi ekolün toplum anlayışı, din olgusuna dair değerlendirmelerini ve felsefi argümanlarını doğrudan etkilemiştir. Anlamacı yaklaşım ise doğa bilim yöntemi tarih-toplum bilim nesnesine uyarlanamaz olduğuna dikkat çeker. Zira insan ve toplum durağan ve tamamlanmış oluşumlar değildir. Bu çalışmada mezkur tartışmalar bünyesinde barındıran düşünür Ernst Wilhelm Peter Troeltsch perspektifinde incelenecektir. Öz: Bu çalışmanın amacı Ernst Troeltsch'un düşünsel birikiminde din ve toplum hakkındaki görüşlerini ortaya koymaktır. Bu konuyu derinlemesine ele alan düşünürün çizdiği metodolojik ve epistemolojik çerçeve resmedilmeye çalışılacaktır. İlk bölümde, Ernst Troeltsch'un din ve toplum değerlendirmelerine yön veren metodolojik duruşu ve düşünsel arka planı incelenecektir. Düşünürün sosyal teori ve metodoloji tartışmalarındaki yeri resmedilecektir. Bağlamda Troeltsch'un tarihselciliği bir metodoloji olarak ele alma biçimi ön plandadır. İkinci bölümde, tarihselcilik metodolojisinin belirleyici olduğu din ve toplum kavramlarına bakışı ve bunları değerlendirme biçimi irdelenecektir. Belirtilen iki kavram çerçevesinde özellikle Avrupa toplumu merkezinde incelemeleri de önemlidir. Din ve toplumun karşılıklı etkileşimi düşünürün perspektifinde değerlendirilmeye çalışırken kavramsal ve tarihsel oluşumların uyumuna dikkat çekilmiş olacaktır. Buna bağlı olarak din ve toplum çerçevesinde XIX. ve erken XX. yüzyıl teorik birikimi ve sosyolojik durumu Troeltsch düşüncesinde ele alınacaktır. Böylece din ve toplum konusunda karşılıklı ilişkisellik içinde teorik ve pratik çerçevede bir değerlendirme sunulacaktır.
doi:10.12658/tlck.5.1.b009 fatcat:i7nnwpiqefbdri3ugscpe6644q