HIRSIZLAR VE HIRSIZLIK OLAYLARI KARŞISINDA NASREDDİN HOCA

Esma ŞİMŞEK
2018 ULUSLARARASI TÜRK LEHÇE ARAŞTIRMALARI DERGİSİ (TÜRKLAD)  
Özet Hırsızlık, sevilen bir durum olmasa da sosyal hayatta her zaman karşılaşılan bir olaydır. Bu konu, olumsuz özellikleriyle halk edebiyatına da girmiş ve masallardan efsanelere, fıkralardan mânilere, atasözlerine kadar birçok türde ele alınmıştır. Özellikle fıkralarda "hırsızlık" konusunun sıkça işlendiği görülmektedir. Nitekim Nasreddin Hoca'ya bağlı olarak anlatılan fıkraların bir kısmı da aynı konu üzerinedir. Halkın sözcüsü konumunda olan Nasreddin Hoca, toplumu rahatsız eden her olayı,
more » ... ız eden her olayı, şahsı ya da kurumu hiç çekinmeden tenkit etmiştir. Onun acımasız tenkitlerine; kadılar, din adamları, satıcılar, yöneticiler, ağalar, beyler vs. gibi hemen herkes maruz kalırken hırsızlar da nasiplerine düşen payı almışlardır. O, birçok insanın ortak derdi olan yokluğu, kara mizah çerçevesinde vurgulamıştır. Çalışmada, geçmişten günümüze "hırsız ve hırsızlık" konusu çeşitli yönleriyle değerlendirilerek fıkralarından hareketle Nasreddin Hoca'nın hırsızlara karşı takındığı tavır altı başlık hâlinde verilmiştir. Bunlar: 1. Hırsızlık olaylarından hareketle toplumun ekonomik sıkıntısını dile getirir, 2. Nasreddin hoca, hırsızları imalı ve acımasız bir şekilde tenkit eder, 3. Bazı hırsızlar, yaptıkları işin suç olduğunu, pişkinlikleriyle kapatmaya çalışırlar, 4. Hırsızlık yapanlar er ya da geç cezalarını çekeceklerdir, 5. Suçluluk psikolojisi ile hırsızlar kendilerini ele verirler, 6. Hırsızlara karşı alınması gereken tedbirler dolaylı bir şekilde hatırlatılır. Abstract Burglary, although despised, is an often-encountered event in the social life. As a theme, the negative characteristics of burglary have been addressed in folk literature and from fairy tales to legends, from jokes to manis (a specific genre of Turkish poetry), many genres have dealt with the theme. Especially jokes address the burglary theme quite often. Some of the Nasreddin Hodja stories also take burglary as their main theme. As a public spokesman, Nasreddin Hodja recklessly criticised every event, person or institute that disturbed the society. Burglars also got their share from his reckless criticism along with everyone else such as Muslim judges, ecclesiastics, merchants, governors, landlords, lords etc. The study evaluates the "burglars and burglary" theme from past to present with its diverse aspects and taking on from Nasreddin Hodja stories, lists his attitude towards burglars under six headings. These are: 1. He voices the economical problems of the society with reference to burglaries. 2. He criticises burglars viciously and indirectly. 3. Some burglars try to cover their crimes with their brazenfaced behaviours. 4. Burglars will eventually pay for their  Bu yazı, 5-7 Temmuz 2015 tarihinde Konya-Akşehir'de yapılan; Uluslararası Nasrettin Hoca Sempozyumu'nda sunulan bildirinin genişletilmiş şeklidir.  Prof. Dr., Fırat Üniversitesi, İnsani ve Sosyal Bilimler Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Elazığ / TÜRKİYE, el-mek: esmsimsek@gmail.com ORCİD ID: https://orcid.org/0000-0002-0645-6178 crime. 5. Their guilty conscience reveals burglars. 6. Precautions that should be taken against burglars are indirectly reminded.
doi:10.30563/turklad.406337 fatcat:hqk3sj7owjhijiqrnxyiq3nkem