Klon umysłu, sobowtór, umysłowy bliźniak? Nieśmiertelność jako nieludzki inny

2018 Przegląd Kulturoznawczy  
American project LifeNaut promotes technologically-mediated immortality and encourages to collect digital data (mindfi les) and biological material (biofi les) to prolong the life of a person after his/her death. In this paper I wonder how the procedure of gathering information brings us closer to creating a human look-alike and exceeding the mortality limits, analyzing the prototype of this idea -a humanoid robot BINA48. I invoke the concept of the uncanny valley to consider the issues of
more » ... the issues of functional and external similarity of a robot and human as well as genetic determinism (in the context of Heather Dewey-Hagborg's work), wondering how the instructions contained in the DNA can contribute to the creation of a faithful human equivalent. The arguments presented in this paper show that the archiving and processing of digital, as well as biological, data only leads to speculation based on a set of procedures and methods. There is no double-man, but his subjective representation. In addition, projects of technologically constructed immortality contribute to the broadening/redefi nition of the concept of human, but so far, they do not guarantee life without death (immortality).  34 Katarzyna Nowaczyk-Basińska i nieustannie zaklinana śmierć. Jednak nie zawsze tak się dzieje: kiedy sobowtór się ucieleśnia, kiedy staje się widzialny, oznacza nieuchronnie nadciągającą śmierć 1 . Jean Baudrillard w eseju Clone Story zarysowuje zależność pomiędzy marzeniem o wytworzeniu sobowtóra a nieuniknioną śmiercią człowieka. Miejsce pośmiertnej pustki ma być zagospodarowane przez "tożsamego innego" -fi gurę istotowo i rdzennie z człowiekiem związaną, a jednocześnie jako kopia pozbawioną aury wyjątkowości. Baudrillard pisze o klonowaniu biologicznym, nazywając je "fl ancowaniem ludzi w nieskończoność" 2 dzięki matrycy zwanej kodem genetycznym. Zauważa także, że marzymy o tym, by znaleźć się poza sobą, co możliwe jest dzięki pojawieniu się w przestrzeni naszego holografi cznego sobowtóra, który powstaje na skutek "operacji świetlanej chirurgii" 3 . Sobowtór ten wywołuje w nas niepokój, gdy nagle możliwe staje się życie poza własnym ciałem, w postaci "świetlanego klona" albo "martwego bliźniaka, który nigdy się nie narodził". Wytwarzanie biotechnologicznych klonów, a zarazem naszej cyfrowej (lub innej) postbiologicznej aktywności po śmierci staje się coraz bardziej realną propozycją, znajdującą swoje uzasadnienia w technokulturowym paradygmacie (uprawomocnionym przez D. Haraway i B. Latoura), zwrocie cyfrowym charakteryzującym ostatnie dwie dekady, a także w (wewnętrznie spolaryzowanym) paradygmacie transhumanistycznym. XXI wiek otwiera przestrzeń dla eksperymentu, w którym śmierć oznaczać może niebawem tylko "zmianę statusu" -z biologicznego w wirtualny (np. Eterni.me 4 , MyLifeBits 5 , Replika 6 ) lub w inny postbiologiczny stan istnienia, w którym poszerzeniem i przedłużeniem ciała jest technologia, przywracająca jego funkcje życiowe (np. Alcor Life Extension Foundation 7 ). Wymienione przedsięwzięcia, niezależnie od stawianych celów, wykorzystywanych metod czy obiecywanych rezultatów, łączy jedno podstawowe założenie -tam, gdzie nieśmiertelność ma być technologicznie wytworzona, musi dojść do biologicznej śmierci człowieka. Nieśmiertelność, jak zauważa Zygmunt Bauman, nie jest nieobecnością śmierci, ale wyzwaniem i zaprzeczeniem śmierci 8 . Śmiertelność stworzyła i utrzymuje kulturę, napędza jej rozwój. "Śmiertelność jest bez wątpienia nasza -ale nieśmiertelność musimy zbudować sami" 9 -stwierdza Bauman. We współczesnym ruchu immorta-1
doi:10.4467/20843860pk.18.003.8590 fatcat:dqbldvu5yfdednf6c2jjlpmppq