Tussen norm en praktijk. Een terreinverkenning over het juridische statuut van vrouwen in het zestiende-eeuwse Antwerpen

Laura Van Aert
2005 Tijdschrift voor Sociale en Economische Geschiedenis  
Een terreinverkenning over het juridische statuut van vrouwen in het zestiende-eeuwse Antwerpen Between standard and practice. A survey on the legal position of women in Antwerp in the sixteenth century By investigating sixteenth-century laws and regulations and various legal documents (lawsuits, contracts and testaments) we aim to identify and explain variations in the legal position of women in early modern Antwerp in comparison with the Northern Provinces of the Netherlands. In every day
more » ... s. In every day practice the prescribed 'incapable' legal status of Antwerp women -irrespective of their age or marital status -seemed to be less strictly applied. Also, the position of women in everyday legal actions did barely differ from women's position in the Northern provinces. This also applied to the exceptional position of merchant women, who were considered legally capable. Women were not merely the 'carriers' of property, but they were in fact 'creators' of property. Furthermore, widows acted as privileged protectors of their children and the family finances. The differences between theory and practice were connected with the importance of the nuclear family in sixteenthcentury Antwerp; in order to maintain and preserve family units women were allowed to obtain legal competences. 'The position of women is one thing in theory, another in legal position, yet another in everyday life'. 1 Deze uitspraak van Eileen Power vat een probleem samen waarmee elke historicus wordt geconfronteerd. Vooral op het kruispunt van de rechtsgeschiedenis en de gendergeschiedenis is de vraag naar het verschil tussen norm en praktijk onontkoombaar. Uit de zestiende-eeuwse Antwerpse wetboeken kan men zich een beeld vormen van de mogelijkheden voor vrouwen dat niet overeenkomt met de impressies uit de reisverhalen, belastingskohieren, ambachtsrekeningen, boedels, huishoudjournalen, testamenten, huwelijks-en handelscontracten en persoonlijke correspondentie. De onmondige bevoogde vrouwen uit de wetteksten contrasteren scherp met de mondige vrouwen uit Guicciardini's beschrijving die zich 'ook met kooptijdschrift voor sociale en economische geschiedenis 2 [2005] nr. 3, pp. 22-42 1. Eileen Power, Medieval women (Cambridge 1975) 5. Tussen norm en praktijk » 23 2. Lodovico Guicciardini, Descrittione di tutti i Paesi Bassi (Amsterdam 1994, oorspronkelijke uitgave 1581) 172. 3. Barbara A. Hanawalt, Women and work in preindustrial Europe (Bloomington 1986); Merry E. Wiesner, Working women in renaissance Germany (New Brunswick 1986). 4. Merry E. Wiesner-Hanks, Gender in history (Malden 2001) 102-103.
doi:10.18352/tseg.760 fatcat:ochbk46befhrvg5gh7nwkrbojq