MAKEDONYA TÜRKLERİNİN GEÇMİŞ VE GÜNÜMÜZ GİYİM KUŞAMI ÜZERİNE KARŞILAŞTIRMA

Hale Çelik Hekim
2017 Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Dergisi  
Özet Bugün Makedonya Türklerinin gösterişli düğünlerindeki giyim kültürü Osmanlı İmparatorluğunun Rumeli'de hükmünü sağlamaya başladığı dönem olan 14. yüzyıldan günümüze kültürel miras olarak kaldığı yazılı ve görsel kaynaklarda görülmektedir. Kaynaklarda, Alaturka diye adlandırılan bu giyim biçimi bütün etnik grupları eşit kılıp, dini farklılıkları ortadan kaldırmıştır. Günümüz düğün geleneklerinde ne giyiliyorsa, tarihte karşımıza günlük, dini ve ulusal bayramların giyim kuşamı olarak
more » ... şamı olarak çıkmaktadır. 1912 Balkan Savaşlarından sonra Osmanlı imparatorluğunun Balkanlardaki hâkimiyetinin zayıflamasının ardından bu durum orada yaşayan Türklerin sosyal ve ekonomik güçlerini de sarsmış lakin Türkler geleneksel giyim kuşam kültürünü korumayı başarmıştır. Bu dönemden itibaren geleneksel giysilerin hazırlanmasındaki bütün süreçleri aynı kavram altına alan sırmacılık zanaatı, ithal edilemeyen malzemeler ve batıdan gelen Alafranga isimli giyim akımından dolayı duraksama yaşamış Makedonya'nın birçok şehrinde kaybolmaya yüz tutmuştur. Geçmişte sırmacılık zanaatı hem kadın hem erkek giyiminde etkili iken günümüzde sadece geleneksel törenlerde kadınların giyim kuşamlarında görülmekte olduğu için geleneksel düğün törenlerindeki kadın giyimi ele alınmıştır. Makedonya Türk'ü bir ailenin sandık içinde kuşaktan kuşağa aktarılan geleneksel kadın giysilerinin tamamlayıcı öğesi olan sim ve kılaptan işlemeli cepken ve yelekler incelenmiştir. Günümüze, anneden kıza devredilerek gelen giyim kültüründeki bu zanaatın somut kültürel miras örneği olan bu parçaların ve günümüzde giyilen geleneksel çintiyan takımının giyim kültüründeki yeri ve sırmacılığın tarihsel gelişiminin yani sıra karşılaşılan bu örneklerin yapısal özelliklerinin tespiti ile belgeleme çalışmaları bu bildirinin konusu olacaktır. Bu çalışmalarla geçmiş ve güncel giysiler arasında biçimsel ve yapısal karşılaştırma yapılarak görseller eşliğinde sunulacaktır. Bildiride, geçmiş yüzyıllar hakkındaki yazılı kaynaklar ile günümüzde yapılan alan araştırması eşliğinde bir literatür bütünlüğü oluşturmak ve somut örneklerin analizleri ile daha doğru sonuçlara ulaşmak hedeflenmiştir. Abstract Today, Macedonian Turks' clothing culture in their flashy wedding in the period when the Ottoman Empire started ensuring the provision of Rumelia 14th century to present the cultural heritage as seen in the left visual and written sources. In resources, this form of clothing which is called as Alaturka made equal all ethnic groups and eliminated religious differences. What if worn in the wedding tradition today in history, stands out as apparel religious and national holidays. In 1912 after the Balkan Wars of the weakening of the rule of the Ottoman Empire in the Balkans that has shaken the social and economic power of the Turks living there but Turks has managed to maintain its traditional apparel culture. The whole process in the preparation of traditional clothes from this period, the area under the same concept, silver wire craft, which cannot be imported materials and west experienced interruptions which comes from Alafranga, has begun to disappear in several cities in Macedonia. In past, silver-gilt thread handicraft on both man and woman clothing was influential whereas today it has been seen only on woman clothing in traditional ceremonies. Because of this fact, woman clothing in wedding ceremonies is handled. From the chest of a Macedonian family, silver and tinsel embroidered bolero and waistcoats that are supplementary items to traditional woman clothing and which are handed down from generation to generation are examined. These pieces of the tangible cultural heritage example of this handicraft of the clothing culture which has been passed from mother to daughter until this day, and the place of "çintiyan set" of the current traditional clothing culture along with the historical evolution of silver-gilt threads and the documentation of the structural characteristics of these examples will be the subject of this assertion. Along with these studies, the formal and structural characteristics of clothing of past and present will be compared through visuals. This assertion aims to form a literature unity with the written sources from past centuries and recent field study and aims to reach more proper results with the analyses of the tangible examples.
doi:10.21733/ibad.2075 fatcat:yyynievi35a6fdpqrmfuajhlt4