A proposition of method for setting admissible volume of extraction of medicinal water from intakes exploiting artesian flow

Elżbieta Liber-Makowska
2012
Elżbieta LIBER-MAKOWSKA * PROPOZYCJA METODY USTALANIA ZASOBÓW EKSPLOATACYJNYCH UJĘĆ WÓD LECZNICZYCH EKSPLOATOWANYCH SAMOWYPŁYWEM W pracy przedstawiono zakres i rodzaj badań, które należy wykonać w celu prawidłowej charakterystyki zmienności wydajności ujęć wód leczniczych eksploatowanych samowypływem oraz wyboru okresu reprezentatywnego dla szacowania zasobów eksploatacyjnych. Zaproponowano metodę ustalania zasobów eksploatacyjnych polegającą na obliczaniu średnich i gwarantowanych wydajności
more » ... wanych wydajności wraz z oszacowaniem zakresu możliwych zmian wydajności uzyskiwanych z samowypływu. Prace Naukowe Instytutu Górnictwa Nr 135 Politechniki Wrocławskiej Nr 135 Studia i Materiały Nr 42 2012 Propozycja metody ustalania zasobów eksploatacyjnych ujęć wód leczniczych... 76 2. DOTYCHCZAS STOSOWANE METODY USTALANIA ZASOBÓW EKSPLOATACYJNYCH Zasoby eksploatacyjne definiowane są jako ilość wód podziemnych możliwa do pobrania z ujęcia w danych warunkach hydrogeologicznych i technicznoekonomicznych, z uwzględnieniem zapotrzebowania na wodę i przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (Rozporządzenie MŚ, 2011). Metody szacowania zasobów eksploatacyjnych ujęć wód leczniczych, w dokumentacjach hydrogeologicznych powstających początku lat sześćdziesiątych XX w. do dziś, były zróżnicowane w zależności od rodzaju ujęć, istnienia wcześniejszych pomiarów wydajności, jak również odmiennego sposobu przeprowadzanych obliczeń lub założeń przyjmowanych przez różnych dokumentatorów. Z przedstawionego w tabeli 1 zestawienia dotychczas stosowanych metod ustalania zasobów eksploatacyjnych ujęć wód leczniczych eksploatowanych samoczynnie wynika, że najczęściej przyjmowano obserwowane wydajności minimalne lub obliczone średnie minimalne z kilku ostatnich lat. Często przyjmowano także pojedyncze wyniki pomiarów wydajności ujęć, głównie ze względu na brak wcześniejszych obserwacji lub technicznych trudności wykonywania pomiaru wydajności. Zdając sobie sprawę z niedoskonałości takiego sposobu ustalania zasobów, często autorzy dokumentacji zasobowych wnosili o ustalenie zasobów eksploatacyjnych dla poszczególnych ujęć w kategorii B lub C. Możliwość wykorzystania kilkudziesięcioletniego okresu ostatnich pomiarów wydajności jest bardzo ważnym atutem, który powinien zadecydować, zdaniem autorki, o konieczności weryfikacji zasobów eksploatacyjnych większości ujęć wód leczniczych eksploatowanych samoczynnie. Zwłaszcza dotyczy to ujęć, dla których zasoby eksploatacyjne były ustalane na podstawie pojedynczych pomiarów wydajności. Jak wynika z tabeli 1, ujęć takich jest jeszcze stosunkowo dużo. Równie ważnym elementem przemawiającym za koniecznością uaktualnienia zasobów eksploatacyjnych, ale także dyspozycyjnych, jest dokładniejsze rozpoznanie warunków hydrogeologicznych poszczególnych złóż od czasu powstania dokumentacji zasobowych. Zwłaszcza dotyczy to wykonywanych w ostatnich latach badań izotopowych dla większości złóż wód leczniczych, dzięki którym znacznie poszerzono wiedzę na temat formowania i warunków przepływu badanych wód podziemnych (m.in.
doi:10.5277/gig121806 fatcat:nbzr5xsoljagna3vj5iwslnhsm