STRİKNİN'İN FARMAKODİNAMİK VE TOKSİKOLOJİK ETKİ (TESIR) LERİ ÜZLRİNDE ARAŞTIRMA

AKMAN Şahin
1956 Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi  
Konuya girmeden önce kısaca bir giriş yapmayı uygun buluyorum. Merkezi sinir sistemine etkiyen ilaçlar tesir mihanikiyetlerine göre, genel olarak ikiye ayrılır, ki bunlardan birinci gurubu merkezi , sinir sistemini na.rkoze eden ve yat ıştıran ilaçlar; ikincisini ise merkezi asabi cümleyi tenbih eden ilaçlar te şkil eder. Bu son söyledi ğimiz merkezi sinir sistemini uyaranlar da,' tesir ettikleri ba şlıca merkezlere göre a şağıda zilcredilen bir çok kategorilere bölünürler 1) Dimağı uyaranlar :
more » ... Kafur, fKafain, Kardiazol, Koramin, Benzedrin v.s gibi ilâçlardır, ki bunlar daha ziyade beyin (c6rtex ve subtalarnique bölge) üzerine etkirler. 2) ;Medulla oblongata'yı eksite eden ilaçlar: Bunlar ya teneffiis merkezine tesir ederek teneffüs merkezini tenbih ederler, ki karbondioksid ve pikrotoksin bu gurup ilâçlara örnek te şkil ederler; veyahutta endirek olarak tesir ederler. Mesela: Lobelin gibi; 3) Nihayet bilhassa iMedulla Spinalis'i tenbih eden ve onun üzerine etkisi olan ilaçlar gelir, ki buna da Striknin örnek te şkil eder (Tiffeneau). Strilann. Strychnine. Striknin, Kuzey Avusturalyada, Seylanda, Siyamda, Doğu )Hindistanda ve Asyan ın sıcak bölgelerinde yeti şen, Loganiaceae fa ımiyasma mensup Strychnos nux vomica'n ın olgun tohunnunun yani Striknos tohunnmun ,(Kargabiikenin) içerisinde bulunan ve ondan ç ıkarılan pek zehirli bir alkaloiddir. Striknos tohumları 15. ci yüzyılda Avrupaya sokulmuş ve ilk defa hayvanları zehirlemek için kullanılmıştır. Devai özelliğinden ilkin 1770 yılında istifade 'Striknin 1818 yılında Pelletier ve Caventou tarafından keşfedilmiştir (Fröhner -Reinhardt). Striknos tohumu kurs şeklinde, hemen dairevi, ekseriya bir az çarp ık, takriben 2-2,5 sm. genişliğinde ve 35 mm. kahnlığında, sincabi sarı veya yeşilimsi 159 AKMAN renktedir. Çok sert ve ipek gibi parlakt ır. Striknos tohumu ba şlıca iki alkaloidi ihtiva eder, ki bunlardan birisi Striknin, di ğeri de Brucine'dir. Brucine ayn ı striknin gibi tesire maliktir, Fakat tesiri strikninden çok zayitır. Bu alkaloidlerden başka striknos tohumunda Vomicine denilen bir üçüncü alkaloid daha varsa da bunun tedavide önemi yoktur. Bahis konusu olan bu alkaloidler tohumlarda igasur asidine ba ğlanmış olarak bulunurlar. Striknin Saint İ; gnas baldasında da bulunur. Striknos tohumu tozu; aç ık sarımsi sincabi renkli olup en a şağı % 2,5 alkaloid'leri havi olmalıdır. Striknos tentürü, Teinture de noix vomique, Tinctura. Strychni (Kodeks). Sarı renkli ve pek acı lezzetlidir. Striknos hulâsas ı, extrait de noix vomique, Extractum Strychni Esmer renkli, acı lezzetli bir hulisadır; sudaki mahlûlü bulanıktır. Striknin renksiz, küçük billûri bir tozdur. 265° de lcaynar, suda gayet çok az 6660 kısım suda erir, mutlak alkolde ve eterde kolayl ıkla erir. Bundan ötürü hekimlikte suda eriyen nitrat ve sülfat tuzlan kullan ılır. Striknin nitrat, Nitrate de , Strychnine, Strychnini nitras (Kodeks). Renkkolcusuz, pek acı lezzetli ihrevi billûrlard ır. Takriben 90 k. so ğuk suda ve 3. k. kaynar suda, 70 k. alkolde erir; kloroformda pek az ve eterde hiç. erimez. Striknin sülfat, Sulfate de Strychnine, Strychnini sulfas. Renksiz, kokusuz, acı lezzetli beyaz billuri bir tozdur. 35 k. suda, 7 k ısım kaynar suda, 65 k, alkolde erir, eterde erimez. 330 k ısım kloroformda erir. imtisas (absorption). -Striknin deriden absorbe olunmaz. Deri alt ına şumga edildikte, deri alt ı dokusundan kolay absorbe olur ve etkisini gösterir. Strik-'nin tuzlan içerden kolay massolunur. Hayvanlar ın nev'ilerine göre mideden hiç veya çok a ğır a ğır absorbe olur. Memelilerde ba ğırsaktan gayet çabuk emilir; plazma ve eritrositlere ve muhtelif dokulara mütecanis bir şekilde da ğılır.. Kana geçen Striknin evvel eritrositlere dahil olur, onlar ın oksijen alma kabiliyetlerini azaltır sonra tekrar plazmaya geçer. Genç hayvanlarda, striknin yaşlılara nazaran kan ı daha çabuk terk etti ği görünüyor. 'Strikninin en kesif olarak bulundu ğu organlar, karaci ğer ve böbreklerdir. Emilen Strikninin % ni organizmada, hususiyle karaci ğerde parçalan ır. Bununla beraber çok büyük. dozların tevlit etti ği ölümle neticelenen zehirlenme vak'alar ında, Striknin ölü nesiçlerde parçalanamaz; ölmüş hayvanlar ın karaci ğeri köpek veya kedilere verilirse, onlarda Striknine has tipik Convulsion'lar yapar. Ölümden aylarca. sonra bile kadavralarda Striknin bulunabilir. Emilmiş olan Striknin'in tesiri çabuk ba şlar ve üç günden fazla sürer. Striknine'tolerans ve al ışkanlık husule gelmez.
doi:10.1501/vetfak_0000002354 fatcat:nl53szsvwbg4xpkxkremls7e4q