KKTC'de Ekonomik Büyüme ve Sektörel Gelişimin Büyümeye Etkileri

Demet Beton Kalmaz, Nuru Giritli
2018 Gazi Akademik Bakış  
Öz Bu çalışmanın amacı KKTC ekonomisindeki büyüme ile sektörel büyüme arasındaki ilişkiyi incelemek ve elde edilen bulgulardan yararlanarak istikrarlı bir büyümenin gerçekleşebilmesi için öneriler üretmektir. Çalışmada kullanılan veriler KKTC Devlet Planlama Örgütünden (DPÖ) elde edilmiş olmakta ve 1977-2016 yıllarını kapsamaktadır. Veriler 1977 yılı baz alınarak TL cinsinden ölçülmüştür. Serilerin durağanlık düzeyinin tespit edilmesi için Phillips-Perron (PP), Augmented Dickey Fuller (ADF),
more » ... ey Fuller (ADF), Kwiatkowski-Phillips-Schmidt-Shin (KPSS) birim kök ve Zivot-Andrews yapısal kırılma birim kök testi kullanılmış, bulgular bağımlı değişkenimiz olan GSYİH serisinin birinci farkının durağan, yani I(1) olduğunu, işaret ederken, bağımsız değişkenlerin farklı seviyelerde durağan oldukaları tespit edilmiştir. Bu nedenle uzun ve kısa dönem ilişkileri ortaya koymak için seriler arasında eşbütünleşme ilişkisi ARDL sınır testi yaklaşımıyla araştırılmıştır. Değişkenler arasındaki uzun ve kısa dönem ilişkilerinin tespitinin ardından Granger nedensellik testi kullanılarak seriler arasındaki ilişkinin yönünün analizi yapılmış, GSYİH, tarım sektörü, inşaat sektörü ve imalat sektörü gelirlerinden, hizmetler sektörü gelirlerine doğru tek yönlü Granger nedensellik tespit edilmiştir. Modelin iyiliği ve uyumunun test edilmesi için otokorelasyon, normallik, değişen varyans ve yapısal istikrar testleri yapılmış, seçilen dönem içerisinde hesaplanan katsayıların istikrarlı olup olmadığını görmek için ise CUSUM ve CUSUMSQ testleri kullanılmıştır. Sonuçlar modelin güvenirliliği ve parametrelerin seçilen dönem için istikrarlı olduğunu desteklemiştir. Elde etmiş olduğumuz sonuçlar uzun vadede sanayi sektörünün ekonomik büyüme arkasındaki en etkin sektör olduğunu ortaya koymuştur. KKTC'de öne çıkan hizmet sektörünün yanı sıra sanayi ve inşaat sektörlerinin geliştirilmesi ve yerli istihdam sağlanması ile sürdürülebilir bir ekonomik büyüme elde edilebilir. Ekonomik büyüme politikaları uzun vadede kalıcı etki yaratacak şekilde planlanmalıdır ve özellikle sanayi sektörünün geliştirilmesine öncelik tanınmalıdır. Abstract This study aims to investigate the relationship between economic and sectoral growth of TRNC economy to be able to produce policy recommendation for stable economic growth. The data set used in this study covering the years between 1977 and 2016 are obtained from TRNC State Planning Organization and calculated by using 1977 base year local currency Turkish Lira prices. According to the Phillips-Perron (PP), Augmented Dickey Fuller (ADF), Kwiatkowski-Phillips-Schmidt-Shin (KPSS) and Zivot-Andrews structural break unit root tests results for the stationarity of the variables the dependent variable GDP is integrated at first difference, I(1), while the independent varables are integrated at mix order either as I(1) or I(0). The long run and short run relationship among varaibles are investigated by em- Akademik Bakış Cilt 11 Sayı 23 Kış 2018 200 Demet BETON KALMAZ-Nuru GİRİTLİ ploying ARDL Bounds test approach. Granger causality test results indicates a uni-directional Granger causality existing from GDP, agriculture sector, construction sector and manufacturing sector to services sector. Diagnostic tests which analyze serial correlation, normality, heteroscedasticity and the functional form of the model and the CUSUM and CUSUMQ tests for the stability of the coefficients in the long-run confirm that our results are reliable. Empirical results showed that manufacturing sector is the most effective sector behind economic growth in long run. Sustainable economic growth could be reached through the development of manufacturing and construction sectors in addition to the leading services sector and improved domestic employment. Economic growth policies should be designed to generate persistent effect in long run and priority should be given to the development of the manufacturing sector.
doi:10.19060/gav.504389 fatcat:qu4l6ggri5dxzhsjzuyt42ujoe