İngiliz Gezginlere Göre XIX. Yüzyılda Osmanlı Ülkesinde Sağlık Koşulları

Gürsoy Şahin
2020 History Studies International Journal Of History  
Öz Bu çalışmanın temel amacı XIX. yüzyılda Osmanlı topraklarını ziyaret eden İngiliz gezginlerin, ülkedeki sağlık koşullarına dair algısını irdelemektir. Gezginlerin eserlerinde Osmanlı toplumunun sağlık koşulları mutlaka bahsi geçen hususlardan birisidir. Bu anlamda gezginler salgın hastalıklar, halkın sağlık durumu ve şehirlerin fiziksel şartlarının toplum sağlığına etkileri gibi meselelere mercek tutmuşlardır. Gezginler, Osmanlı toplumunun genel olarak sağlıklı olduğunu dile getirmişlerdir.
more » ... le getirmişlerdir. Ancak XIX. yüzyılda Anadolu ve İstanbul'da veba ve tifo gibi salgın hastalıkların oldukça yaygın olduğu da vurgulanmıştır. Gezginlere göre ülke genelinde sokakların "dar ve pis olması" salgın hastalıklara uygun ortam hazırlamaktadır. Seyahatnamelerde, Türkiye'de salgın zamanlarında günlük olarak ölen sayısı belirli bir miktara erişinceye kadar hastalığın ciddiye alınmadığı ifade edilmektedir. İnsanlar arasında ilişki devam ettiğinden salgın daha süratle yayılmaktadır. Gezginler, toplumdaki kaderci anlayışın hastalıkların erken dönemde teşhis ve tedavi edilmesinde en büyük engellerden birisi olduğunu ifade etmişlerdir. XIX. yüzyılda ülke genelinde salgın hastalıklar yanında çocuklar arasında raşitizm, yetişkinler arasında göz hastalıkları ve fıtığın yaygın olduğu bildirilmektedir. Ayrıca gezginlere göre yaşlılar akciğerlerinden, akıntıdan ve astımdan yakınmaktadır. Gezginlerin eleştirdikleri bir diğer husus Osmanlı ülkesindeki tıp eğitimidir. Hekimlerin tıp bilgisini ve eğitimini yetersiz gören gezginler ahalinin halk hekimlerine gitmesini de eleştirmektedir. Sağlık konusunda ahalinin bazı tutumları eleştirilirken toplumun temizlik alışkanlığından övgüyle bahsedilmiştir. Abstract The main aim of this study was to examine perceptions of English travellers who visited the Ottoman lands in the 19 th century about the health conditions in the country. The issue of the health conditions of the Ottoman society is one of the points certainly mentioned in the works of the travellers. In this sense, the travellers focused on issues such as epidemics, health status of the community, and the influence of physical conditions of the cities on the public health.
doi:10.9737/hist.2020.951 fatcat:reu6bvdl6banhfz2n6kqaangva