Synchronisatie

E. Sterken
1996 Maandblad Voor Accountancy en Bedrijfseconomie  
Het coördinatievraagstuk is één van de belang rijkste vraagstukken in de economische weten schappen. Hoe komen vraag en aanbod tot elkaar en is de prijs in staat om voor rantsoenering zorg te dragen? Adam Smith veronderstelde dat een onzichtbare hand het marktevenwicht tot stand brengt. Léon Walras gebruikte de metafoor van de veilingmeester die marktvraag en -aanbod aftast. Behalve de vraag hoe het evenwicht tot stand komt zijn er tal van verbonden vraagstellingen. Hoe komt het dat verhandelde
more » ... het dat verhandelde hoeveelheden en evenwichtsprijzen snel kunnen veranderen? Wat is de verklaring van het feit dat er zich cyclische patronen voordoen in productie en prijsontwikke lingen? Het samenvallen van de marktvraag van verschillende individuen kan al tot grote fluctua ties leiden. In dit artikel wordt op het probleem van het samenvallen van acties en plannen, oftewel synchronisatie van beslissingen ingegaan. Er wordt in het bijzonder aandacht geschonken aan de mogelijke verklaring van het optreden van synchronisatie en de implicaties ervan voor het conjunctuurverloop. Als voorbeeld worden de bedrijfsinvesteringen genomen. Het samenvallen van investeringsbeslissingen op micro-economisch niveau kan tot een conjunctuurbeweging leiden, omdat investeringen een voorname determinant van de conjunctuurbeweging zijn. Prof. Dr. E. Sterken studeerde econometrie aan de Rijksuni versiteit Groningen (RUG); doctoraal examen in 1983; promo tie aan de RUG in 1990. Hij is sedert 1994 hoogleraardirecteur van het landelijk netwerk Bedrijfseconomie en sinds 1996 hoogleraar Geldtheorie aan de RUG. Voor een goed begrip van het conjunctuurver loop is een analyse op een niveau tussen micro en macro in noodzakelijk. De macro-economie gaat veelal uit van een representatieve agent. In een aantal gevallen wordt op een slechts rudimentaire wijze rekening gehouden met de heterogeniteit van consumenten en producenten. Hierdoor is het soms moeilijk een gedegen empirische analyse van macro-economische verschijnselen te geven. Omgekeerd maakt de bedrijfseconomie frequent gebruik van een analyse van een enkele casus. Hierdoor is het weliswaar mogelijk verkennend onderzoek naar een tot dan toe relatief onbekend verschijnsel te doen, edoch moeilijk om meer algemene hypothesen te toetsen. Een analyse van groepen van bedrijven of consumenten kan tot betere inzichten leiden. De resultaten van dergelijke analyses zijn zowel in de macro-economie als in de bedrijfseconomie waarde vol. Indien men kan aantonen dat groepen bedrijven en consumenten zogenaamde synchronisatie of samenballing van gedrag vertonen, is wellicht een betere visie op het conjunctuurverloop te krijgen. Omgekeerd kan de analyse van groepen van consumenten of bedrijven inzicht geven in het gedrag van individuen, als men bijvoorbeeld kan illustreren dat er sprake is van vaste reactiepatronen op het gedrag van concurrenten of referentiegroepen. Het belang van een analyse, waarin heterogeniteit van agenten empirisch onder kend wordt, staat in het brandpunt van dit artikel. De inhoud van dit artikel is als volgt. Eerst wordt aan de hand van een conjunctuurdatering inzicht verschaft in het recente Nederlandse conjunctuurverloop. Het vertrekpunt is derhalve de macro-economie. Omdat op macro-economisch niveau de verklaring van het investeringsgedrag moeizaam is, wordt vervolgens naar het micro JULI/AUGUSTUS 1996 (EJAB 379
doi:10.5117/mab.70.20690 fatcat:codohwnvvbe7rktroxsmnwz37e