CÖNKLER VE "CELALİ" MAHLASIYLA YAZILMIŞ BİR CÖNK

Mirza Polat
2018 Dergi Karadeniz  
ÖZ Halk edebiyatının önemli kaynaklarından biri olarak kabul edilen cönkler, sistemli bir şekilde yazılmamış ancak halkın içinden çıkan edebi şahsiyetlerin eserlerini günümüze ulaştırmada önemli bir kaynak görevi görmüştür. Cönkün ne olduğu ile ilgili pek çok tanım yapılmıştır. Bu tanımlamaların bazılarına aşağıdaki yazımızda yer verdik. Okumaya çalıştığımız cönk Celali mahlasıyla yazılmıştır. Cönkün başında Raif Yelkenci Cönkü No: 8 yazmaktadır. Bir sonraki sayfada ise Latin rakamları ile 1622
more » ... rakamları ile 1622 tarihi yazılmaktadır. Cönkte bulunan şiirler iki mısra şeklinde yazılarak toplam 23 sayfadır. Şiirlerden ilki bir satirik şiir özelliği göstermektedir. Cönkte birden çok şiir türü bulunmakla birlikte bir de gazel vardır. Cönkün okunması esnasında karşılaşılan sorunlar ve çözümlerine dair fikirleri aşağıda zikrettik. Cönkteki şiirlerde şair genel bir güzellemeden sonra İstanbul ile ilgili bir güzelleme yazmıştır. Şiirde İstanbul semtlerinin isimlerini belirterek yazmış ve genel çerçevede Topkapı, Galata, Beyoğlu gibi İstanbul'un gözde yerlerini şiire konu etmiştir. Tahminimizce cönkte şiirleri bulunan şair saraya yakın biridir. Zira şiirlerinde devlet erkanına karşı bir övgü söz konusudur. Şair şiirlerinde ordudan ve ordu mensuplarından da bahsetmektedir. Okuduğumuz cönkün yazarının İstanbul'da yaşayan bir asker olma ihtimali yüksektir. Zira yazmış olduğu şiirler içinde Yeniçeri ocağının geçmesi, Bektaşi ile ilgili kısımların yoğun olması ve Bektaşi'ye karşı bir övgünün olması bu tahminde bulunmamızı sağlamıştır. Cönkü yazan kişi imla ile ilgili herhangi bir çıkarımda bulunmadan serbest bir şekilde kalemini kullanmıştır. Aynı kelimeleri farklı şekilde yazmıştır. Bu da metni okumamızı biraz zorlaştırmıştır. Ancak buna rağmen cönkte okunamayan bir yer yoktur. Sadece cönkteki silinme ve kopmalardan dolayı eksiklik vardır. ABSTRACT Poetry compilations accepted as an important source of folk litareture have played a significant role in delivering the works of literary figures, which were not analysed systemically but produced by the folk. Many definitions have been made as to what a poetry collection is. Some of these definitions are presented in our study. The poetry compilation we tried to read is produced with "Celali" nickname. At the beginning of the compilation "Raif Yelkenci Poetry Compilation No:8" is written. On the next page a date of 1622, in Latin numericals, is presented. There are 23 poems in the compilation composed in two lines. The first poem is in the style of a satire. Though there are many different poetic forms, a lyrical poem is also added. We presented the difficulties and solutions for the problems encountered during the reading of the compilation. Following a general praise in poems, the poet begins to praise the beauty of İstanbul. He mentions various districts of İstanbul, and then a general picture of central places such as Topkapı, Galata and Beyoğlu is presented. It is our prediction that the poet must be someone close to the state, for he praises soem members of the state in his poems. He also mentions the army and some of its members. It highly likely that the poet of the compilation is a military officer residing in İstanbul. In the poems he composed, he mentions the Janissery troops, and the Bektaşi people in particular, in an appraising style, which strengthens our supposition. He does not pay attention to the grammar rules or punctuation, instead, he composes his poems in free style, which made it difficult to read the poems. Yet, despite these difficulties, all the poems were successfully read. There aresome missing parts due to diminishing of writing or tearing of the pages.
doi:10.17498/kdeniz.483100 fatcat:ocncwzihb5c5vpme7rko2z2m74